Suplementacja spiruliny – korzyści i skutki uboczne
Wszystkie artykuły z tej serii:
- Toksyny w algach – skąd się biorą i dlaczego mogą być niebezpieczne?
- Suplementacja chlorelli – ryzyko i korzyści
- Suplementacja spiruliny – korzyści i skutki uboczne
Spirulina to rodzaj niebiesko-zielonych alg, które w naturze stanowią pożywienie, między innymi, dla flamingów [1]. Co ciekawe, to właśnie spirulinie ptaki te zawdzięczają swoją pomarańczowo-różową barwę. Algi te są bowiem bogatym źródłem karotenoidów [1]. Odpowiednio wysokie ilości mogą skutkować pomarańczowym zabarwieniem skóry również u ludzi, na takiej samej zasadzie jak zbyt wysokie spożycie marchwi [1]. Są to jednak objawy nieszkodliwe i ustępują samoistnie po zmniejszeniu przyjmowanych dawek [1]. Co warto wiedzieć o spirulinie przed suplementacją? Sprawdźmy to!
Spirulina – czy to zdrowy suplement?
Skoro już jesteśmy w temacie zmian kolorystycznych, niezwykle osobliwy przypadek opisano w 2019 r. Po spożyciu niebiesko-zielonych alg mleko matki karmiącej zmieniło kolor na zielony [2]. Na szczęście po zaprzestaniu suplementacji wszytko wróciło do normy [2].
Spirulinie przypisuje się wiele różnych właściwości zdrowotnych [3]. Z drugiej strony zawarte w niej toksyny mogą wywoływać ostre zatrucia i problemy żołądkowo-jelitowe, uszkadzać wątrobę oraz przyczyniać się do rozwoju raka, a w perspektywie długoterminowej – potencjalnie również choroby Alzheimera i choroby Parkinsona [3]. Ciężko chyba o korzyści zdrowotne, które przeważyłyby nad tak ogromnym ryzykiem. Tym bardziej że zapewnienia o dobroczynnym działaniu, takie jak „wspomaga łagodzenie skurczów mięśni” [3], opierają się na badaniu przeprowadzonym na myszach, w którym objawy te zostały najpierw sztucznie wywołane poprzez dożylne podanie mieszanki formaldehydu i octu [4].
Spirulina – potencjalne korzyści zdrowotne
Mamy może jakieś badania, które potwierdzałyby korzystny wpływ spiruliny na organizm człowieka? Stwierdzonej u szczurów poprawy długoterminowej kontroli poziomu cukru we krwi nie udało się odtworzyć w badaniu z udziałem ludzi [5]. Rozczarowujące rezultaty przyniosło też badanie spiruliny pod kątem potencjału przeciwzapalnego i antyoksydacyjnego [6].
Za suplementacją przemawia natomiast fakt, że spirulina może obniżać poziom cholesterolu [7], przypuszczalnie dzięki ograniczeniu przyswajania tłuszczu [8]. W badaniu z 2021 r. [9] powiązano ją również z obniżeniem ciśnienia krwi (mniej więcej o 4-5 mmHg). Poza tym w 2023 r. opublikowano badanie z udziałem pacjentów z chorobą Alzheimera, w stadium łagodnym do umiarkowanego, którzy przez 12 tygodni przyjmowali albo placebo, albo spirulinę (w dawce 1 grama dziennie) [10]. Po zakończeniu interwencji w grupie eksperymentalnej odnotowano nieznaczną poprawę sprawności poznawczej w stosunku do grupy placebo [10].
To by było na tyle, jeśli chodzi o potencjalne korzyści. Choć suplementy zawierające algi – w tym algi niebiesko-zielone, chlorellę czy spirulinę – są często promowane jako produkty wspierające zdrowie, należy pamiętać, że mogą one zawierać toksyny, które mają potencjalny negatywny wpływ na organizm [11].
Spirulina a zanieczyszczenia toksynami
Chociaż najbardziej zanieczyszczone toksynami są pozyskiwane z jeziora Klamath niebiesko-zielone algi AFA, do pewnego stopnia problem dotyczy również spiruliny [12]. W badaniu z 2023 r. [13] przetestowano suplementy ze spiruliną, sprzedawane w różnych krajach na całym świecie. Wyniki były bardzo zróżnicowane. Podczas gdy w niektórych z przeanalizowanych próbek toksyny były praktycznie niewykrywalne, w innych ich stężenie było alarmująco wysokie [13]. Najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem obecności tych toksyn w spirulinie jest zanieczyszczenie innymi algami, które takie toksyczne związki wytwarzają [13]. Spirulina jest bowiem hodowana w zewnętrznych zbiornikach wodnych [13], gdzie może mieć kontakt z gatunkami toksynogennymi [14].
Nawoływania o ścisłą kontrolę jakości i monitorowanie procesu produkcyjnego wydają się nie przynosić żadnych efektów [15]. W badaniu z 2023 r. [14] przeanalizowano próbki pięciu dostępnych na rynku preparatów ze spiruliną, zarówno w postaci sproszkowanej, jak i w tabletkach. W testowanych produktach wykryto kilka różnych szczepów potencjalnie patogennych bakterii, jak również toksyny wytwarzane przez inne gatunki alg i to w stężeniu na tyle wysokim, że w ramach suplementacji łatwo byłoby o przekroczenie dziennych limitów bezpieczeństwa [14]. W badaniu z 2015 r. [16] przetestowano odżywki białkowe z dodatkiem spiruliny. W 4 z 5 analizowanych produktów wykryto BMAA [16] – neurotoksynę powiązaną z rozwojem progresywnych chorób neurodegeneracyjnych, takich jak np. stwardnienie zanikowe boczne [17].
Ryzyko związane z suplementacją spiruliny
Mimo wszystko spirulina niezmiennie promowana jest ze względu na swoje rzekome właściwości „detoksykujące” [18]. Trzeba przyznać, że nie jest aż tak zanieczyszczona, jak inne niebiesko-zielone algi [19]. Nie zmienia to jednak faktu, że toksyny są w niej obecne, a długotrwała ekspozycja może być niebezpieczna, nawet jeśli stężenie jest niskie. Grozi np. podwyższonym ryzykiem zachorowania na raka wątroby [19]. Poza tym w opisie przypadku z 2002 r. [20] suplementacja spiruliny powiązana została z ostrym uszkodzeniem wątroby, a w opisie przypadku z 2008 r. [21] – z ostrym uszkodzeniem mięśni. W literaturze naukowej odnotowano też przypadki nietypowych reakcji autoimmunologicznych na spirulinę, AFA, jak również na połączenie obu alg w jednym preparacie [22]. Wśród objawów wymienia się m.in. powstawanie wizualnie niepokojących pęcherzy [23], [24].
Źródło: nutritionfacts.org
[1] Constantinescu SM, Morelle J. A young man with orange hands. Eur J Intern Med. 2019;68:76.[2] Naor N, Fridman E, Kouadio F, Merlob P, Linder N. Green breast milk following ingestion of blue-green algae: a case report. Breastfeed Med. 2019;14(3):203-204.
[3] Gogna S, Kaur J, Sharma K, et al. Spirulina- an edible cyanobacterium with potential therapeutic health benefits and toxicological consequences. J Am Nutr Assoc. 2023;42(6):559-572.
[4] Neekhra S, Jain S, Jain SA, et al. Antinociceptive activity of spirulina platensis in mice. IJP. 2014;1(8):507-10.
[5] Ghanbari F, Amerizadeh A, Behshood P, Moradi S, Asgary S. Effect of microalgae arthrospira on biomarkers of glycemic control and glucose metabolism: a systematic review and meta-analysis. Curr Probl Cardiol. 2022;47(10):100942.
[6] Mohiti S, Zarezadeh M, Naeini F, et al. Spirulina supplementation and oxidative stress and pro-inflammatory biomarkers: a systematic review and meta-analysis of controlled clinical trials. Clin Exp Pharmacol Physiol. 2021;48(8):1059-1069.
[7] Rahnama I, Arabi SM, Chambari M, et al. The effect of Spirulina supplementation on lipid profile: GRADE-assessed systematic review and dose-response meta-analysis of data from randomized controlled trials. Pharmacol Res. 2023;193:106802.
[8] Karizi SR, Armanmehr F, Azadi HG, et al. A randomized, double-blind placebo-controlled add-on trial to assess the efficacy, safety, and anti-atherogenic effect of spirulina platensis in patients with inadequately controlled type 2 diabetes mellitus. Phytother Res. 2023;37(4):1435-1448.
[9] Machowiec P, Ręka G, Maksymowicz M, Piecewicz-Szczęsna H, Smoleń A. Effect of spirulina supplementation on systolic and diastolic blood pressure: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrients. 2021;13(9):3054.
[10] Tamtaji OR, Heidari-Soureshjani R, Asemi Z, Kouchaki E. The effects of spirulina intake on clinical and metabolic parameters in Alzheimer’s disease: a randomized, double-blind, controlled trial. Phytother Res. 2023;37(7):2957-2964.
[11] Sánchez-Parra E, Boutarfa S, Aboal M. Are cyanotoxins the only toxic compound potentially present in microalgae supplements? Results from a study of ecological and non-ecological products. Toxins (Basel). 2020;12(9):552.
[12] Roy-Lachapelle A, Solliec M, Bouchard MF, Sauvé S. Detection of cyanotoxins in algae dietary supplements. Toxins (Basel). 2017;9(3):76.
[13] Pinchart PE, Leruste A, Pasqualini V, Mastroleo F. Microcystins and cyanobacterial contaminants in the French small-scale productions of spirulina (Limnospira sp.). Toxins (Basel). 2023;15(6):354.
[14] Rhoades J, Fotiadou S, Paschalidou G, et al. Microbiota and cyanotoxin content of retail spirulina supplements and spirulina supplemented foods. Microorganisms. 2023;11(5):1175.
[15] Grosshagauer S, Kraemer K, Somoza V. The true value of spirulina. J Agric Food Chem. 2020;68(14):4109-4115.
[16] Glover WB, Baker TC, Murch SJ, Brown PN. Determination of β-n-methylamino-l-alanine, n-(2-aminoethyl)glycine, and 2,4-diaminobutyric acid in food products containing cyanobacteria by ultra-performance liquid chromatography and tandem mass spectrometry: single-laboratory validation. J AOAC Int. 2015;98(6):1559-1565.
[17] Manolidi K, Triantis TM, Kaloudis T, Hiskia A. Neurotoxin BMAA and its isomeric amino acids in cyanobacteria and cyanobacteria-based food supplements. J Hazard Mater. 2019;365:346-365.
[18] Manali KM, Arunraj R, Kumar T, Ramya M. Detection of microcystin producing cyanobacteria in Spirulina dietary supplements using multiplex HRM quantitative PCR. J Appl Phycol. 2017;29(3):1279-1286.
[19] Jiang Y, Xie P, Chen J, Liang G. Detection of the hepatotoxic microcystins in 36 kinds of cyanobacteria Spirulina food products in China. Food Addit Contam Part A Chem Anal Control Expo Risk Assess. 2008;25(7):885-894.
[20] Iwasa M, Yamamoto M, Tanaka Y, Kaito M, Adachi Y. Spirulina-associated hepatotoxicity. Am J Gastroenterol. 2002;97(12):3212-3213.
[21] Mazokopakis EE, Karefilakis CM, Tsartsalis AN, Milkas AN, Ganotakis ES. Acute rhabdomyolysis caused by Spirulina (Arthrospira platensis). Phytomedicine. 2008;15(6-7):525-527.
[22] Lee AN, Werth VP. Activation of autoimmunity following use of immunostimulatory herbal supplements. Arch Dermatol. 2004;140(6):723-727.
[23] Kraigher O, Wohl Y, Gat A, Brenner S. A mixed immunoblistering disorder exhibiting features of bullous pemphigoid and pemphigus foliaceus associated with Spirulina algae intake. Int J Dermatol. 2008;47(1):61-63.
[24] Kim J, Condie D, Vasquez R. Pemphigus foliaceus following use of herbal supplement containing Aphanizomenon flos-aquae. Int J Dermatol. 2020;59(5):e171-e173.
STRESZCZENIE:
Spirulina to popularny suplement diety, któremu przypisuje się liczne właściwości prozdrowotne. Jednak nie wszystkie korzyści mają potwierdzenie w badaniach naukowych, a ryzyko związane z obecnością toksyn i zanieczyszczeń w produktach ze spiruliną budzi poważne wątpliwości. Suplementacja może prowadzić do niepożądanych reakcji, a nawet uszkodzeń narządów. Interesuje Cię ten temat? Zajrzyj do artykułu!