Leżenie głową w dół a odchudzanie – czy ta nietypowa pozycja pomaga spalać tłuszcz?
Wszystkie artykuły z tej serii:
- Czy picie wody sprzyja odchudzaniu?
- Nawodnienie organizmu a odchudzanie – ile trzeba pić wody, żeby zgubić zbędne kilogramy?
- Leżenie głową w dół a odchudzanie – czy ta nietypowa pozycja pomaga spalać tłuszcz?
- Pozycja Trendelenburga w badaniach naukowych – ryzyko kontra korzyści
Jak ustaliliśmy w poprzednim artykule, gdy spada objętość krwi, nerki zapoczątkowują szereg zdarzeń, prowadzących ostatecznie do uwolnienia angiotensyny [1]. Z drugiej strony, gdy objętość krwi wzrasta, do akcji wkracza serce i uwalnia hormon zwany przedsionkowym peptydem natriuretycznym, w skrócie: ANP, od angielskiego atrial natriuretic peptide [1]. Co to za hormon i czy pomaga spalać tłuszcz?
Serce jako gruczoł – jak hormon ANP wspiera spalanie tłuszczu?
Kiedyś wydawało nam się, że serce pełni w organizmie wyłącznie rolę pompy [2]. Obecnie wiemy już, że jednocześnie jest to również gruczoł [2]. W pierwszej komorze serca znajdują się receptory rozciągania, które reagują, gdy krew wpływa do niej w większej ilości i tak oto dochodzi do uwolnienia ANP [2]. Jaką ten hormon pełni funkcję? Wskazówką może być tutaj tytuł artykułu z 2013 r. [2], z którego wynika, że ANP „podsyca ogień spalający tłuszcz”.
W badaniu z 2000 r. [3] działaniu ANP poddano ludzką tkankę tłuszczową i mięśniową. W efekcie doszło do natychmiastowego uwolnienia tłuszczu i zwiększenia zdolności komórek mięśni do jego spalania [4]. Opublikowane w 2008 r. badanie z udziałem ludzi pokazało, że w wyniku podania ANP tempo mobilizacji rezerw tłuszczowych organizmu wzrosnąć może nawet o 15% [5]. Na podstawie biopsji mięśni wykazać można, że podwyższone stężenie ANP we krwi przekłada się na poprawę zdolności mięśni do spalania tłuszczu [4]. Nie będzie więc dużym zaskoczeniem, że u osób otyłych i z nadwagą poziom tego hormonu jest z reguły znacznie niższy niż wśród osób z BMI w granicach normy [6].
Kiedy serce produkuje hormon ANP?
Tylko po co tak właściwie serce miałoby wydzielać hormon, który stymuluje spalanie tłuszczu? Jak już ustaliliśmy, ANP uwalniane jest w odpowiedzi na rozciąganie ścian komory serca. A kiedy serce jest rozciągane? Podczas intensywnego wysiłku fizycznego. Kiedyś myśleliśmy, że za mobilizację rezerw tłuszczowych w trakcie aktywności fizycznej odpowiadają tylko katecholaminy, czyli hormony stresowe, np. adrenalina [7]. Obecnie wiemy już, że istotną rolę odgrywa tutaj też ANP. W badaniu z 2017 r. [8] ANP podano uczestnikom drogą dożylną, w takiej samej ilości, jaką serce wytworzyłoby normalnie w ramach aktywności fizycznej. W efekcie odnotowano u nich wzrost spalania tłuszczu – bez żadnych ćwiczeń, wystarczyło podwyższone stężenie ANP w krwiobiegu [8].
Innym sposobem na zwiększenie wydzielania ANP jest wyższe spożycie wody, które, jak już wiemy, przekłada się na wzrost objętości krwi, a więc i rozciągnięcie ścian serca [1]. W ciągu 12 godzin bez picia wody stężenie ANP we krwi spada o około 25% [9]. Wystarczy jednak wypić mniej więcej 4 szklanki, a poziom ANP w ciągu 90 minut wzrosnąć może aż o 50% [10]. Litr wody na raz to oczywiście za dużo [11], ale nie o to tutaj chodzi. Przykład ten ma na celu pokazać, że ANP, a więc i ściśle powiązany z tym hormonem proces spalania tłuszczu, mogą być w dużej mierze pod naszą kontrolą.
Spalanie tłuszczu w czasie leżenia – co ma z tym wspólnego hormon ANP?
Okazuje się, że pozytywne działanie hormonu zwykle aktywowanego podczas wysiłku fizycznego można osiągnąć nawet bez wstawania z kanapy. Jak jeszcze możemy podstępem skłonić nasz organizm do produkcji ANP? Skoro kluczem jest zwiększenie objętości krwi napływającej do serca, skutecznym sposobem powinno być leżenie z głową w dół. Brzmi trochę śmiesznie, ale naukowcy potraktowali sprawę poważnie – na tyle poważnie, że postanowili przetestować potencjał tej metody w badaniu [12].
Uczestnicy eksperymentu leżeli pod kątem 6 stopni [12]. Nachylenie było więc naprawdę minimalne – to jakby podnieść dolną część łóżka na wysokość 3-4 ułożonych na sobie cegieł. Zdecydowanie nie wisieli więc z głową w dół. Chodziło tylko o to, żeby, pod wpływem działania sił grawitacji, do ich tułowia zaczęło napływać więcej krwi [12]. Jakie były efekty? Stężenie ANP w krwiobiegu uczestników w ciągu godziny wzrosło aż dwukrotnie i stan ten udało się utrzymać na kolejne 4 godziny, aż do momentu zakończenia eksperymentu [12]. No dobrze, ale czy to przełożyło się na spalanie większych ilości tłuszczu? Tak, ilość tłuszczu wykorzystywanego przez organizm w roli paliwa zwiększyła się aż o 40% [12], a pamiętajmy, że cały ten czas badani spędzili w całkowitym spoczynku, w pozycji leżącej.
Możliwe, że właśnie odkryliśmy sposób na spalanie tłuszczu podczas snu. Co, jeśli podnieść delikatnie dolną część łóżka i spać pod lekkim skosem? Potencjalne plusy i minusy takiego rozwiązania omówimy w następnym artykule.
Źródło: nutritionfacts.org
[1] Thornton SN. Increased hydration can be associated with weight loss. Front Nutr. 2016;3:18.[2] Collins S, Bordicchia M. Heart hormones fueling a fire in fat. Adipocyte. 2013;2(2):104-108.
[3] Sengenès C, Berlan M, De Glisezinski I, Lafontan M, Galitzky J. Natriuretic peptides: a new lipolytic pathway in human adipocytes. FASEB J. 2000;14(10):1345-1351.
[4] Engeli S, Birkenfeld AL, Badin PM, et al. Natriuretic peptides enhance the oxidative capacity of human skeletal muscle. J Clin Invest. 2012;122(12):4675-4679.
[5] Birkenfeld AL, Budziarek P, Boschmann M, et al. Atrial natriuretic peptide induces postprandial lipid oxidation in humans. Diabetes. 2008;57(12):3199-3204.
[6] Wang TJ, Larson MG, Levy D, et al. Impact of obesity on plasma natriuretic peptide levels. Circulation. 2004;109(5):594-600.
[7] Moro C, Crampes F, Sengenes C, et al. Atrial natriuretic peptide contributes to physiological control of lipid mobilization in humans. FASEB J. 2004;18(7):908-910.
[8] Verboven K, Hansen D, Jocken JWE, Blaak EE. Natriuretic peptides in the control of lipid metabolism and insulin sensitivity. Obes Rev. 2017;18(11):1243-1259.
[9] Nishiuchi T, Saito H, Yamasaki Y, Saito S. Radioimmunoassay for atrial natriuretic peptide: method and results in normal subjects and patients with various diseases. Clin Chim Acta. 1986;159(1):45-57.
[10] Kimura T, Abe K, Ota K, et al. Effects of acute water load, hypertonic saline infusion, and furosemide administration on atrial natriuretic peptide and vasopressin release in humans. J Clin Endocrinol Metab. 1986;62(5):1003-1010.
[11] Dietary Reference Intakes: The Essential Guide to Nutrient Requirements. National Academies Press; 2006.
[12] Moro C, Pillard F, de Glisezinski I, et al. Atrial natriuretic peptide contribution to lipid mobilization and utilization during head-down bed rest in humans. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol. 2007;293(2):R612-617.
STRESZCZENIE:
Czy da się spalać tłuszcz, leżąc zamiast ćwiczyć? Naukowcy przyjrzeli się hormonowi ANP i odkryli zaskakujący związek między jego poziomem a pozycją ciała. Sprawdź, czy niewielka zmiana kąta łóżka może wspomóc Twój metabolizm – bez ruszania się z miejsca.