Wszystkie artykuły z tej serii:

1. Toksyny w algach – skąd się biorą i dlaczego mogą być niebezpieczne?
2. Suplementacja chlorelli – ryzyko i korzyści
3. Suplementacja spiruliny – korzyści i skutki uboczne

Spirulina to rodzaj niebiesko-zielonych alg, które w naturze stanowią pożywienie, między innymi, dla flamingów [1]. Co ciekawe, to właśnie spirulinie ptaki te zawdzięczają swoją pomarańczowo-różową barwę. Algi te są bowiem bogatym źródłem karotenoidów [1]. Odpowiednio wysokie ilości mogą skutkować pomarańczowym zabarwieniem skóry również u ludzi, na takiej samej zasadzie jak zbyt wysokie spożycie marchwi [1]. Są to jednak objawy nieszkodliwe i ustępują samoistnie po zmniejszeniu przyjmowanych dawek [1]. Co warto wiedzieć o spirulinie przed suplementacją? Sprawdźmy to!

Spirulina – czy to zdrowy suplement?

Skoro już jesteśmy w temacie zmian kolorystycznych, niezwykle osobliwy przypadek opisano w 2019 r. Po spożyciu niebiesko-zielonych alg mleko matki karmiącej zmieniło kolor na zielony [2]. Na szczęście po zaprzestaniu suplementacji wszytko wróciło do normy [2].

Spirulinie przypisuje się wiele różnych właściwości zdrowotnych [3]. Z drugiej strony zawarte w niej toksyny mogą wywoływać ostre zatrucia i problemy żołądkowo-jelitowe, uszkadzać wątrobę oraz przyczyniać się do rozwoju raka, a w perspektywie długoterminowej – potencjalnie również choroby Alzheimera i choroby Parkinsona [3]. Ciężko chyba o korzyści zdrowotne, które przeważyłyby nad tak ogromnym ryzykiem. Tym bardziej że zapewnienia o dobroczynnym działaniu, takie jak „wspomaga łagodzenie skurczów mięśni” [3], opierają się na badaniu przeprowadzonym na myszach, w którym objawy te zostały najpierw sztucznie wywołane poprzez dożylne podanie mieszanki formaldehydu i octu [4].

Spirulina – potencjalne korzyści zdrowotne

Mamy może jakieś badania, które potwierdzałyby korzystny wpływ spiruliny na organizm człowieka? Stwierdzonej u szczurów poprawy długoterminowej kontroli poziomu cukru we krwi nie udało się odtworzyć w badaniu z udziałem ludzi [5]. Rozczarowujące rezultaty przyniosło też badanie spiruliny pod kątem potencjału przeciwzapalnego i antyoksydacyjnego [6].

Za suplementacją przemawia natomiast fakt, że spirulina może obniżać poziom cholesterolu [7], przypuszczalnie dzięki ograniczeniu przyswajania tłuszczu [8]. W badaniu z 2021 r. [9] powiązano ją również z obniżeniem ciśnienia krwi (mniej więcej o 4-5 mmHg). Poza tym w 2023 r. opublikowano badanie z udziałem pacjentów z chorobą Alzheimera, w stadium łagodnym do umiarkowanego, którzy przez 12 tygodni przyjmowali albo placebo, albo spirulinę (w dawce 1 grama dziennie) [10]. Po zakończeniu interwencji w grupie eksperymentalnej odnotowano nieznaczną poprawę sprawności poznawczej w stosunku do grupy placebo [10].

To by było na tyle, jeśli chodzi o potencjalne korzyści. Choć suplementy zawierające algi – w tym algi niebiesko-zielone, chlorellę czy spirulinę – są często promowane jako produkty wspierające zdrowie, należy pamiętać, że mogą one zawierać toksyny, które mają potencjalny negatywny wpływ na organizm [11].

Spirulina a zanieczyszczenia toksynami

Chociaż najbardziej zanieczyszczone toksynami są pozyskiwane z jeziora Klamath niebiesko-zielone algi AFA, do pewnego stopnia problem dotyczy również spiruliny [12]. W badaniu z 2023 r. [13] przetestowano suplementy ze spiruliną, sprzedawane w różnych krajach na całym świecie. Wyniki były bardzo zróżnicowane. Podczas gdy w niektórych z przeanalizowanych próbek toksyny były praktycznie niewykrywalne, w innych ich stężenie było alarmująco wysokie [13]. Najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem obecności tych toksyn w spirulinie jest zanieczyszczenie innymi algami, które takie toksyczne związki wytwarzają [13]. Spirulina jest bowiem hodowana w zewnętrznych zbiornikach wodnych [13], gdzie może mieć kontakt z gatunkami toksynogennymi [14].

Nawoływania o ścisłą kontrolę jakości i monitorowanie procesu produkcyjnego wydają się nie przynosić żadnych efektów [15]. W badaniu z 2023 r. [14] przeanalizowano próbki pięciu dostępnych na rynku preparatów ze spiruliną, zarówno w postaci sproszkowanej, jak i w tabletkach. W testowanych produktach wykryto kilka różnych szczepów potencjalnie patogennych bakterii, jak również toksyny wytwarzane przez inne gatunki alg i to w stężeniu na tyle wysokim, że w ramach suplementacji łatwo byłoby o przekroczenie dziennych limitów bezpieczeństwa [14]. W badaniu z 2015 r. [16] przetestowano odżywki białkowe z dodatkiem spiruliny. W 4 z 5 analizowanych produktów wykryto BMAA [16] – neurotoksynę powiązaną z rozwojem progresywnych chorób neurodegeneracyjnych, takich jak np. stwardnienie zanikowe boczne [17].

Ryzyko związane z suplementacją spiruliny

Mimo wszystko spirulina niezmiennie promowana jest ze względu na swoje rzekome właściwości „detoksykujące” [18]. Trzeba przyznać, że nie jest aż tak zanieczyszczona, jak inne niebiesko-zielone algi [19]. Nie zmienia to jednak faktu, że toksyny są w niej obecne, a długotrwała ekspozycja może być niebezpieczna, nawet jeśli stężenie jest niskie. Grozi np. podwyższonym ryzykiem zachorowania na raka wątroby [19]. Poza tym w opisie przypadku z 2002 r. [20] suplementacja spiruliny powiązana została z ostrym uszkodzeniem wątroby, a w opisie przypadku z 2008 r. [21] – z ostrym uszkodzeniem mięśni. W literaturze naukowej odnotowano też przypadki nietypowych reakcji autoimmunologicznych na spirulinę, AFA, jak również na połączenie obu alg w jednym preparacie [22]. Wśród objawów wymienia się m.in. powstawanie wizualnie niepokojących pęcherzy [23], [24].

Źródło: nutritionfacts.org

STRESZCZENIE:

Spirulina to popularny suplement diety, któremu przypisuje się liczne właściwości prozdrowotne. Jednak nie wszystkie korzyści mają potwierdzenie w badaniach naukowych, a ryzyko związane z obecnością toksyn i zanieczyszczeń w produktach ze spiruliną budzi poważne wątpliwości. Suplementacja może prowadzić do niepożądanych reakcji, a nawet uszkodzeń narządów. Interesuje Cię ten temat? Zajrzyj do artykułu!

The post Suplementacja spiruliny – korzyści i skutki uboczne first appeared on Akademia Siła Roślin.

Artykuł Suplementacja spiruliny – korzyści i skutki uboczne pochodzi z serwisu Akademia Siła Roślin.

Wszystkie artykuły z tej serii:

1. Toksyny w algach – skąd się biorą i dlaczego mogą być niebezpieczne?
2. Suplementacja chlorelli – ryzyko i korzyści
3. Suplementacja spiruliny – korzyści i skutki uboczne

Wśród potencjalnych korzyści, jakie niesie za sobą suplementacja chlorelli, wymienić można wspieranie odporności sportowców [1] oraz poprawę czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, w tym obniżenie ciśnienia tętniczego krwi [2] i poziomu cholesterolu LDL [3]. Ponadto, gdy spożywana jest z posiłkiem bogatym w cholesterol, np. z jajkami, chlorella może przeciwdziałać wzrostowi cholesterolu we krwi – innymi słowy pomaga usuwać cholesterol pokarmowy z organizmu [4]. Brzmi super, w końcu nadmiar cholesterolu to nic dobrego. Jest jednak jedno istotne „ale”: suplementy z algami są często zanieczyszczone groźnymi toksynami [5]. Czy problem dotyczy też chlorelli? Sprawdźmy, co mówią nam na ten temat badania.

Chlorella pod lupą – potencjalne zanieczyszczenia w suplementach

W przeciwieństwie do niebiesko-zielonych alg, takich jak AFA, chlorella toksyn nie wytwarza [6], ale pozyskiwana jest ze zbiorników wodnych, w których obecne są inne algi i mikroorganizmy [5]. Ryzyko zanieczyszczenia jest więc jak najbardziej realne [5].

W badaniu z 2020 r. [5] przeanalizowano pod mikroskopem dostępne na rynku suplementy z algami i odkryto, że w większości przypadków skład deklarowany na etykiecie nie pokrywał się z tym rzeczywistym. Preparaty były zanieczyszczone grzybami, innymi algami i bakteriami [5]. Co ciekawe wśród suplementów ekologicznych problem był bardziej rozpowszechniony niż wśród konwencjonalnych [5]. Jeden z produktów, opisany jako „100% ekologiczna chlorella”, zawierał zarówno hepato-, jak i neurotoksyny [5].

Skutki uboczne przyjmowania chlorelli

Jeśli chodzi o potencjalne działania niepożądane, z opisu przypadku z 2013 r. [7] wynika, że chlorella może wywoływać psychozę. Oprócz tego mamy jeszcze przypadek uszkodzenia nerek [8], jak również spadku liczby płytek krwi [9]. Niektóre ze zgłaszanych reakcji są nie do przeoczenia i ustępują od razu po zaprzestaniu suplementacji [10]. Mowa tu o objawach typu wysypka na całym ciele, mdłości, bóle i zawroty głowy, uczucie wyczerpania, bóle brzucha, czy ogólne osłabienie [10]. Z tym że akurat te skutki uboczne wystąpiły w trakcie suplementacji mieszanki dwóch różnych alg – chlorelli w połączeniu ze spiruliną [10].

Na potrzeby badania z 2019 r. [11] naukowcy hodowali chlorellę w izolacji w kontrolowanych warunkach. Ryzyko zanieczyszczenia zostało więc wyeliminowane. Przeprowadzony później eksperyment pokazał, że taka czysta chlorella również może być szkodliwa, bo w ludzkich komórkach wywołuje istotne uszkodzenia DNA [11]. Prawdą jest, że mamy tu do czynienia z mechanizmem zidentyfikowanym na szalce Petriego [11]. Ciężko więc stwierdzić, czy to samo wydarzyłoby się w środowisku dużo bardziej złożonym, jakim jest organizm człowieka. Z drugiej strony badanie przeprowadzono na komórkach nabłonka jelita grubego [11], a akurat ten rodzaj komórek narażony jest na działanie chlorelli w sposób bezpośredni.

Czy warto stosować chlorellę?

Jak na ironię, chociaż chlorella z założenia ma wspierać „oczyszczanie organizmu z toksyn”, może być zanieczyszczona algami wytwarzającymi toksyny, a ich stężenie w niektórych preparatach może przekraczać limity bezpieczeństwa [12].

Trochę paradoksalny jest też fakt, że nie wszystkie obecne w chlorelli zanieczyszczenia są niebezpieczne. Niektóre mogą poniekąd zwiększać jej wartość odżywczą. Chodzi tu konkretnie o bakterie syntetyzujące witaminę B12 [13]. W badaniu z 2015 r. [14] chlorellę zanieczyszczoną takimi bakteriami przyjmowali wegetarianie i weganie z podejrzeniem niedoboru B12. W większości przypadków suplementacja przyniosła pewną poprawę, ale średni wynik po 2 miesiącach niezmiennie był poniżej normy [14].

Pamiętajmy, że chlorella nie jest uważana za pewne i wystarczające źródło witaminy B12. Tak samo zresztą, jak spirulina, która zawiera tzw. pseudowitaminę B12, a więc formę biologicznie nieaktywną, niemożliwą do wykorzystania przez ludzki organizm [15]. A jak wypada spirulina pod względem zawartości toksyn? Właśnie na to pytanie postaramy się odpowiedzieć w następnym artykule.

Źródło: nutritionfacts.org

STRESZCZENIE:

Chlorella od lat uchodzi za naturalny sposób na wzmocnienie organizmu i poprawę zdrowia, zdobywając popularność wśród osób dbających o dietę. Jej zielony kolor i roślinne pochodzenie budzą skojarzenia z czystością i bezpieczeństwem. Jednak za prostymi hasłami promującymi ten suplement kryje się znacznie bardziej złożony obraz. Jeśli chcesz spojrzeć na chlorellę z innej perspektywy, ten artykuł może Cię zaskoczyć.

The post Suplementacja chlorelli – ryzyko i korzyści first appeared on Akademia Siła Roślin.

Artykuł Suplementacja chlorelli – ryzyko i korzyści pochodzi z serwisu Akademia Siła Roślin.

Wszystkie artykuły z tej serii:

1. Toksyny w algach – skąd się biorą i dlaczego mogą być niebezpieczne?
2. Suplementacja chlorelli – ryzyko i korzyści
3. Suplementacja spiruliny – korzyści i skutki uboczne

Schizochytrium, czyli rodzaj alg wykorzystywany do produkcji suplementów zawierających DHA, hodowany jest w warunkach kontrolowanych. Jak pokazują badania, dzięki temu nie dochodzi do ich zanieczyszczenia morskimi biotoksynami [1]. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku niebiesko-zielonych alg, takich jak Aphanizomenon flos-aquae (AFA), które pozyskiwane są bezpośrednio z jeziora Klamath w stanie Oregon (USA) i trafiają na rynek jako suplementy diety [2].

Niebiesko-zielone algi AFA – czy jest się czego obawiać?

Badania pokazują, że te niebiesko-zielone algi mogą wytwarzać spore ilości cylindrospermopsyny i saksytoksyny [3]. Cylindrospermopsyna działa toksycznie na wątrobę, a saksytoksyna należy do neurotoksyn [3] i uwzględniona została w Wykazie 1. Konwencji o zakazie broni chemicznej (ang. Chemical Weapons Convention) [4]. Szkodliwość niebiesko-zielonych alg po raz pierwszy zdemaskowana została w badaniu z 2000 r. [4] Toksyczne dla wątroby mikrocystyny wykryto tutaj w 85 z 87 przenanalizowanych próbek, z czego 72% zawierało te związki w stężeniu powyżej 1 ppm [4], czyli limitu bezpieczeństwa ustanowionego przez stan Oregon (przy założeniu, że przeciętna osoba dorosła, o wadze 60 kg, spożywać będzie mniej więcej 2 gramy AFA dziennie) [5].

AFA wykazują właściwości toksykogenne, co oznacza, że zawarte w nich toksyny po części są przez nie bezpośrednio wytwarzane [3]. Jednocześnie jednak w środowisku naturalnym narażone są na kontakt z innymi gatunkami alg, które również mogą produkować toksyny, co wskazuje na ryzyko wzajemnego zanieczyszczania [6]. Od czasu ich wprowadzenia do obrotu suplementy na bazie niebiesko-zielonych alg z jeziora Klamath były przedmiotem publicznych dochodzeń w sprawie ich potencjalnych działań niepożądanych [7]. W obliczu tych obaw producenci wielokrotnie zapewniali, że ich wyroby są bezpieczne [7]. Później jednak swoje deklaracje nieco stonowali, oświadczając, że poziom zanieczyszczenia preparatów nie przekracza ustanowionego limitu [7].

Wyniki badań nad algami – co wykazały testy?

W 2018 r. przebadano dziesiątki suplementów na bazie niebiesko-zielonych alg, zawierających w swoim składzie AFA [8]. Jak się okazało, w mniej więcej 25% przetestowanych preparatów wykryto zanieczyszczenia w stężeniu około lub powyżej ustanowionego limitu, choć tylko jeden produkt przekroczył limit w znaczącym stopniu (ze stężeniem w wysokości 2,8 ppm) [8]. Bardziej niepokojąco wyglądają wyniki badania z 2020 r., bo dla dwóch suplementów z AFA wykazano tutaj zanieczyszczenie na poziomie prawie 50 ppm [9].

Przy założeniu dawkowania zgodnie z zaleceniami producentów tolerowane dzienne spożycie toksyn przekroczyć można nawet 75-krotnie [9]. Żeby było ciekawiej, te same dwa suplementy przetestowano też w badaniu z 2018 r. i wyniki wcale nie były wtedy tak szokujące – zanieczyszczenia owszem wykryto, ale w stężeniu około 1 ppm, czyli zbliżonym do ustanowionego limitu [9]. Na tym przykładzie widzimy, że stopień zanieczyszczenia AFA z jeziora Klamath jest bardzo zróżnicowany [9], w związku z czym zapewnienia producentów, że ich wyroby nie przekraczają dopuszczalnego limitu, nie dają żadnej gwarancji bezpieczeństwa. W zależności od partii zawartość zanieczyszczeń w tym samym produkcie może być bowiem zupełnie inna. Wyniki te znalazły potwierdzenie również w innych badaniach – pod względem poziomu zanieczyszczeń różne partie tego samego suplementu różnić się mogą między sobą nawet 50-krotnie [10].

W literaturze naukowej opisano przypadek młodej kobiety, która zmarła w wyniku niewydolności wątroby, prawdopodobnie w następstwie długotrwałej suplementacji AFA [10]. Możliwą przyczynę naukowcy zidentyfikowali na podstawie wyników autopsji. W wątrobie kobiety wykryto podwyższone stężenie mikrocystyn [10]. W świetle tych odkryć dystrybucja i sprzedaż preparatów z AFA, z przeznaczeniem do spożycia przez ludzi, wydaje się wysoce problematyczna [7]. Jak na ironię, suplementy te przyjmuje się zwykle w celu „oczyszczenia organizmu z toksyn” [2].

Co zamiast alg AFA?

Najnowsze badanie w tym zakresie opublikowano w 2023 r. [11] Wyniki były niestety niezmiennie alarmujące: poziom zanieczyszczenia alg AFA z jeziora Klamath w dalszym ciągu przekracza górny limit bezpieczeństwa nawet 10-krotnie [11]. Naukowcy sugerują, że w celu zminimalizowania narażenia na te toksyny, zamiast AFA lepiej stosować spirulinę albo chlorellę [11]. Pytanie tylko, czy jest to opcja rzeczywiście bezpieczniejsza… Przekonamy się w następnym artykule.

Źródło: nutritionfacts.org

STRESZCZENIE:

Nie wszystkie algi są sobie równe. Choć kojarzą się z naturalnym źródłem zdrowia i składników odżywczych, niektóre z nich mogą kryć w sobie coś, czego nie chcielibyśmy dostarczać organizmowi. Skąd pochodzą te kontrowersje i dlaczego warto uważniej przyglądać się suplementom z alg? Odpowiedź na to pytanie znajdziesz w tym artykule!

The post Toksyny w algach – skąd się biorą i dlaczego mogą być niebezpieczne? first appeared on Akademia Siła Roślin.

Artykuł Toksyny w algach – skąd się biorą i dlaczego mogą być niebezpieczne? pochodzi z serwisu Akademia Siła Roślin.