Laserowe leczenie łysienia – fakty, efekty i najnowsze badania
W swojej książce pt. How Not to Age dr Michael Greger omawia wszystkie dostępne leki, produkty żywnościowe, suplementy diety i zabiegi chirurgiczne, które mogą być pomocne w leczeniu związanej z wiekiem utraty włosów. Jakie jeszcze interwencje są w tym kontekście warte naszej uwagi?
Terapie zapobiegające wypadaniu włosów
Jedną z metod stosowanych w leczeniu i zapobieganiu wypadania włosów jest terapia z wykorzystaniem autologicznego osocza bogatopłytkowego [1]. Polega ona na ostrzykiwaniu skóry głowy koncentratem krwi pobranej od samego pacjenta [1]. Pod względem skuteczności metoda ta dorównuje leczeniu farmakologicznemu [1], jednak dostępne dowody uznaje się za niewystarczające [2]. W związku z tym zastosowanie autologicznego osocza bogatopłytkowego w celu pobudzenia wzrostu włosów nie zostało jak do tej pory zatwierdzone ani w USA, ani w Europie [2].
Botoks skalpu również jest niezalecany [3]. Hipoteza, że rozluźnienie mięśni w obszarze skóry głowy przełoży się na poprawę jej ukrwienia [4] nie została potwierdzona w badaniach interwencyjnych. W opublikowanym w 2020 r. badaniu pilotażowym [3] wykazano, że botoks nie tylko nie leczy utraty włosów, ale może wręcz powodować to przykre schorzenie.
Kolejną metodą jest laserowa terapia łysienia, czyli główny temat naszego dzisiejszego artykułu. Na czym polega i co na temat jej skuteczności mówią nam badania naukowe? Zaraz się przekonamy.
Początki stosowania terapii laserowej w leczeniu łysienia
W latach 60. XX wieku węgierski lekarz Endre Mester opublikował artykuł pt. „Wpływ promieniowania laserowego na porost włosów u myszy” [5]. Opisał w nim przypadkowe odkrycie, że u ogolonych myszy naświetlanie laserem rubinowym niskiej mocy skutkuje przyspieszeniem wzrostu włosów [6]. Uważa się, że u podłoża tego działania leży poprawa ukrwienia skóry głowy [7].
Moment przełomowy nastąpił w 2007 r., kiedy to FDA zatwierdziło pierwsze urządzenie laserowe niskiej mocy do stosowania w terapii związanego z wiekiem wypadania włosów [5]. Obecnie o promieniowaniu laserowym mówi się w kontekście wszelkich możliwych celów terapeutycznych, od leczenia łokcia tenisisty [8], aż po „odmładzanie moszny” [9].
Leczenie laserowe – przegląd badań
Jak do tej pory przeprowadzono już co najmniej 10 randomizowanych badań kontrolowanych nad skutecznością promieniowania laserowego niskiej mocy w terapii wypadania włosów [10]. Wyniki były zadowalające, bo lasery wypadły równie dobrze co leki [7], a w niektórych interwencjach miały wręcz nad lekami przewagę [1]. Jest to metoda nieinwazyjna i stosunkowo bezpieczna [11]. Potencjalne skutki uboczne są wyłącznie łagodne i ustępują zazwyczaj w ciągu 2 tygodni [10]. Najczęściej zgłaszane objawy to świąd, trądzik i nadwrażliwość skóry głowy [10]. W większości publikacji w tym zakresie terapię laserową przedstawia się jako obiecującą alternatywę dla leczenia farmakologicznego i chirurgicznego [12], jednak środowisko dermatologiczne niezmiennie podchodzi do tematu z dużą dozą sceptycyzmu [10] – i bardzo słusznie.
Laserowe leczenie łysienia – kontrowersje dotyczące przeprowadzanych analiz
Na początek trzeba zdać sobie sprawę, że badania nad terapią laserową w większości sfinansowane zostały przez samych producentów testowanych produktów [1]. Co prawda akurat ten problem zauważalny jest we wszystkich interwencjach w zakresie leczenia wypadania włosów [1], ale istnieje jedno zastrzeżenie, które dotyczy w szczególności właśnie metody laserowej. Chodzi tu mianowicie o niechęć autorów do udostępniania dowodów wizualnych [13], jak również do zbierania danych odnośnie do zadowolenia samych pacjentów, które w tego typu interwencjach stanowić powinno nadrzędne kryterium oceny uzyskanych rezultatów [7].
Pierwsze niezależne badanie nad terapią laserową opublikowane zostało w 2009 r. [14] Zaślepiona ocena zdjęć „przed i po” nie ujawniła żadnych różnic w gęstości czy grubości włosów [14]. Poprawy nie odnotowano też w dwóch badaniach, w których efekty interwencji oceniono na podstawie subiektywnego zadowolenia samych uczestników [15], [16]. Promieniowanie laserowe wypadło tutaj nie lepiej niż promieniowanie placebo [15], [16].
Innymi słowy, pacjenci poddawani terapii laserowej oceniają leczenie jako całkiem bezskuteczne [17]. Oznacza to, że chociaż odnotowana w badaniach poprawa gęstości i grubości włosów była istotna statystycznie, istotność kliniczna tych efektów wydaje się raczej znikoma [10].
Terapia laserowa w leczeniu łysienia – bezpieczeństwo
Dla osób, które mimo wszystko chciałyby spróbować terapii laserowej, na rynku dostępnych jest obecnie co najmniej 29 urządzeń zatwierdzonych przez FDA [10]. Jak do tej pory nie porównano ich ze sobą w ramach jednego badania [5]. Zostały jednak przetestowane oddzielnie i wygląda na to, że pod względem efektów, laserowe nakrycia głowy niczym nie różnią od laserowych grzebieni czy szczotek [18]. Istotnym czynnikiem wydaje się natomiast rodzaj wykorzystanych diod. Same diody laserowe działają lepiej niż połączenie diod laserowych i LED [18].
Należy unikać bezpośredniego patrzenia w światło emitowane przez te urządzenia, ponieważ długotrwała ekspozycja oczu grozi uszkodzeniem siatkówki [5]. Na szczęście większość laserowych nakryć głowy ma wbudowany wyłącznik bezpieczeństwa, który pomaga zapobiegać przypadkowemu narażeniu oczu na działanie lasera [5]. Do tego dochodzą jeszcze ogólne zasady użytkowania jak, chociażby zakaz wystawiania urządzeń elektrycznych na kontakt z wodą [15].
Poza tymi kilkoma zastrzeżeniami urządzenia stosowane w laserowej terapii łysienia uważane są za bezpieczne [5]. Jedynym przeciwwskazaniem do leczenia tą metodą jest rak skóry głowy, ze względu na potencjalne działanie stymulujące wzrost nowotworu [5].
Źródło: nutritionfacts.org
[1] Gupta AK, Mays RR, Dotzert MS, Versteeg SG, Shear NH, Piguet V. Efficacy of non-surgical treatments for androgenetic alopecia: a systematic review and network meta-analysis. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2018;32(12):2112-2125.[2] Lotti T, Goren A, Verner I, D’Alessio PA, Franca K. Platelet rich plasma in androgenetic alopecia: A systematic review. Dermatol Ther. 2019;32(3):e12837.
[3] Wang Y, Zhang H, Zheng Q, Tang K, Fang R, Sun Q. Botulinum toxin as a double-edged sword in alopecia: A systematic review. J Cosmet Dermatol. 2020;19(10):2560-2565.
[4] Carloni R, Pechevy L, Postel F, Zielinski M, Gandolfi S. Is there a therapeutic effect of botulinum toxin on scalp alopecia? Physiopathology and reported cases: A systematic review of the literature. J Plast Reconstr Aesthet Surg. 2020;73(12):2210-2216.
[5] Dodd EM, Winter MA, Hordinsky MK, Sadick NS, Farah RS. Photobiomodulation therapy for androgenetic alopecia: A clinician’s guide to home-use devices cleared by the Federal Drug Administration. J Cosmet Laser Ther. 2018;20(3):159-167.
[6] Ashique S, Sandhu NK, Haque SN, Koley K. A systemic review on topical marketed formulations, natural products, and oral supplements to prevent androgenic alopecia: a review. Nat Prod Bioprospect. 2020;10(6):345-365.
[7] Delaney SW, Zhang P. Systematic review of low-level laser therapy for adult androgenic alopecia. J Cosmet Laser Ther. 2018;20(4):229-236.
[8] Simunovic Z, Trobonjaca T, Trobonjaca Z. Treatment of medial and lateral epicondylitis–tennis and golfer’s elbow–with low level laser therapy: a multicenter double blind, placebo-controlled clinical study on 324 patients. J Clin Laser Med Surg. 1998;16(3):145-151.
[9] Cohen PR. A case report of scrotal rejuvenation: laser treatment of angiokeratomas of the scrotum. Dermatol Ther (Heidelb). 2019;9(1):185-192.
[10] Egger A, Resnik SR, Aickara D, et al. Examining the safety and efficacy of low-level laser therapy for male and female pattern hair loss: a review of the literature. Skin Appendage Disord. 2020;6(5):259-267.
[11] Gupta AK, Quinlan EM, Williams KL. The shifting preferences of patients and physicians in nonsurgical hair loss treatment. J Cosmet Dermatol. 2021;20(3):929-936.
[12] Darwin E, Heyes A, Hirt PA, Wikramanayake TC, Jimenez JJ. Low-level laser therapy for the treatment of androgenic alopecia: a review. Lasers Med Sci. 2018;33(2):425-434.
[13] Gupta AK, Foley KA. A critical assessment of the evidence for low-level laser therapy in the treatment of hair loss. Dermatol Surg. 2017;43(2):188-197.
[14] Avram MR, Rogers NE. The use of low-level light for hair growth: part I. J Cosmet Laser Ther. 2009;11(2):110-117.
[15] Kim H, Choi JW, Kim JY, Shin JW, Lee SJ, Huh CH. Low-level light therapy for androgenetic alopecia: a 24-week, randomized, double-blind, sham device-controlled multicenter trial. Dermatol Surg. 2013;39(8):1177-1183.
[16] Yoon JS, Ku WY, Lee JH, Ahn HC. Low-level light therapy using a helmet-type device for the treatment of androgenetic alopecia: A 16-week, multicenter, randomized, double-blind, sham device-controlled trial. Medicine (Baltimore). 2020;99(29):e21181.
[17] van Zuuren EJ, Fedorowicz Z, Schoones J. Interventions for female pattern hair loss. Cochrane Database Syst Rev. 2016;2016(5):CD007628.
[18] Gupta AK, Carviel JL. Meta-analysis of photobiomodulation for the treatment of androgenetic alopecia. J Dermatolog Treat. 2021;32(6):643-647.
STRESZCZENIE:
Laserowa terapia łysienia, choć obiecująca i zatwierdzona przez FDA, wciąż budzi wiele wątpliwości. W badaniach wykazano, że może być równie skuteczna jak leczenie farmakologiczne, a czasem nawet skuteczniejsza, przy minimalnych skutkach ubocznych. Jednak większość dostępnych danych pochodzi z badań finansowanych przez producentów urządzeń, co podważa ich wiarygodność. Niezależne analizy nie potwierdziły jednoznacznych korzyści klinicznych, a pacjenci często nie zauważają realnej poprawy. Pomimo dostępności ponad 29 urządzeń na rynku, nie przeprowadzono porównawczych badań między nimi. Urządzenia są uznawane za bezpieczne, choć należy przestrzegać zasad użytkowania i unikać ich stosowania w przypadku nowotworów skóry głowy. Chcesz poznać więcej szczegółów? Przeczytaj nasz artykuł!