Glukozamina i chondroityna to suplementy zalecane przy osteoartrozie, czyli chorobie zwyrodnieniowej stawów. W tej serii dwóch artykułów sprawdzimy, co na temat ich skuteczności mówią nam badania naukowe. Zapraszamy do lektury.

Wszystkie artykuły z tej serii:

1. Glukozamina a choroba zwyrodnieniowa stawów – przegląd badań naukowych
2. Chondroityna a choroba zwyrodnieniowa stawów ‒ przegląd badań naukowych

Chondroityna – co to jest i czy naukowcy polecają ją stosować?

Chondroityna jest elementem budulcowym tkanki chrzęstnej, powszechnie stosowanym w roli suplementu diety na chorobę zwyrodnieniową stawów [1]. W badaniach nad jej skutecznością zauważalny jest podobny schemat co w przypadku glukozaminy: wyraźna heterogeniczność wyników badań, w zależności od źródła finansowania [2]. W badaniach ufundowanych ze środków branżowych wykazano, że chondroityna może łagodzić objawy choroby, natomiast w badaniach niezależnych nie stwierdzono żadnych korzyści [3]. Poza tym z glukozaminą łączy ją też mała wielkość efektu [3]. W metaanalizie z 2007 r. [4] uwzględniono wyłącznie badania największe i najlepsze pod względem metodologicznym, a i tak korzyści płynące z przyjmowania chondroityny okazały „minimalne lub nieistniejące”. Autorzy podsumowali swoje odkrycia stwierdzeniem, że zastosowanie chondroityny w praktyce klinicznej „powinno być odradzane” [4].

Zgodnie z aktualnymi zaleceniami Amerykańskiego Kolegium Reumatologicznego (American College of Rheumatology) [5], Amerykańskiej Akademii Chirurgów Ortopedów (American Academy of Orthopedic Surgeons) [6] i Międzynarodowego Stowarzyszenia na rzecz Badań nad Chorobą Zwyrodnieniową Stawów (Osteoarthritis Research Society International) [7] w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego i biodrowego suplementacja chondroityny, podobnie jak glukozaminy, jest „stanowczo odradzana”. Mniej kategoryczne stanowisko, ponownie, ma Europejskie Towarzystwo Klinicznych i Ekonomicznych Aspektów Osteoporozy, Zapalnych Chorób Stawowych i Chorób Mięśniowo-Szkieletowych (European Society for Clinical and Economic Aspects of Osteoporosis, Osteoarthritis and Musculoskeletal Diseases), które tak samo, jak w przypadku glukozaminy, dopuszcza zastosowanie chondroityny jakości farmaceutycznej, dostępnej wyłącznie na receptę [7].

Jak powstają suplementy z chondroityną?

Chondroitynę pozyskuje się z tkanki chrzęstnej zwierząt [8]. Główne źródła to płetwy rekinów, wołowa i kurza tchawica oraz nos świni [8]. Jak wiadomo, łańcuch dostaw żywności pochodzenia zwierzęcego nie słynie z „dobrych praktyk produkcyjnych”, toteż za niską odtwarzalność wyników badań nad chondroityną po części obwinia się wątpliwą czystość preparatów i obecność substancji zanieczyszczających [9]. W badaniu z 2000 r. [10] przetestowano 32 suplementy z chondroityną i wykazano, że ilość deklarowaną na etykiecie zawierało tylko 5 z nich, a w niektórych preparatach chondroityny nie wykryto w ogóle. W ocenie jakości takich suplementów nie można kierować się ceną czy marketingowymi hasłami typu „jakość potwierdzona badaniami” [10]. Zarówno wśród najdroższych, jak i najtańszych opcji na rynku zdarzają się produkty ze stężeniem chondroityny poniżej 10% [10].

Skuteczność suplementacji chondroityny

W trakcie prac nad projektem badania GAIT (Glucosamine/Chondroitin Arthritis Intervention Trial), z powodu zastrzeżeń dotyczących, chociażby, kontroli jakości, Amerykańskie Narodowe Instytuty Zdrowia (National Institutes of Health – NIH) odrzuciły 20 różnych, dostępnych na rynku suplementów z chondroityną [11]. Organizacja dała ostatecznie za wygraną i na potrzeby badania postanowiła opracować preparaty na własną rękę [11]. Ponad 1500 pacjentów z objawową postacią choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego na okres 6 miesięcy zostało losowo przydzielonych do jednej z pięciu grup [12]. Pierwsza grupa przyjmowała codziennie standardowe porcje glukozaminy, druga ‒ chondroityny, trzecia ‒ i glukozaminy i chondroityny, czwarta ‒ celekoksybu (niesteroidowego leku przeciwzapalnego), a piąta ‒ placebo [12]. Jeśli chodzi o kontrolę natężenia bólu, lepiej niż placebo poradził sobie tylko lek [12]. Glukozamina i chondroityna w łagodzeniu dolegliwości bólowych okazały się bezskuteczne, zarówno gdy przyjmowane były oddzielnie, jak i w przypadku suplementacji łączonej [12]. Nie miały też istotnego wpływu na tempo progresji choroby [13]. Na podstawie zdjęć rentgenowskich nie stwierdzono, by w grupach eksperymentalnych zmiany postępowały wolniej niż w grupie placebo [13].

Oprócz tego przeprowadzono jeszcze cztery badania nad samą chondroityną. W pierwszym 2-letnim badaniu z 2015 r. [14] efekty były ponownie rozczarowujące, za to w dwóch innych jeszcze przed upływem 2 lat stwierdzono obiektywną poprawę [15], [16]. Ostatnie badanie przeprowadzone zostało z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego [17]. Dzięki dokładniejszemu obrazowaniu ochronne działanie udało się wychwycić w ciągu raptem 6 miesięcy [17].

Dobra wiadomość dla tych, co te dobroczynne właściwości chcieliby przetestować na własnej skórze: na rynku dostępne są już suplementy z chondroityną pochodzenia niezwierzęcego [18]. Alternatywna metoda produkcji pozwoliła zminimalizować ryzyko zanieczyszczeń, co sprawia, że w porównaniu z ich tradycyjnymi odpowiednikami, są to preparaty dużo bezpieczniejsze [18].

Chondroityna i glukozamina – suplementacja łączona

W USA chondroityna i glukozamina praktycznie zawsze sprzedawane są w postaci suplementów łączonych [19]. Badania nad skutecznością takich preparatów w terapii choroby zwyrodnieniowej stawów zestawiono ze sobą w metaanalizie z 2010 r. [20] Podobnie jak w badaniu GAIT, nie stwierdzono tutaj żadnych korzyści istotnych klinicznie [20]. Połączenie chondroityny i glukozaminy jakości farmaceutycznej po raz pierwszy przetestowano w wieloośrodkowym, randomizowanym, podwójnie zaślepionym i kontrolowanym placebo badaniu klinicznym z 2017 r. [21] Eksperyment musiał zostać przedwcześnie przerwany, ponieważ efekty w jednej grupie były dużo lepsze niż w drugiej i naukowcy uznali, że kontynuowanie interwencji byłoby nieetyczne [21].

Jak widzimy na poniższym wykresie, jeden z zastosowanych preparatów skuteczniej łagodził dolegliwości bólowe [21]. Problem polega na tym, że mowa tu o rezultatach w grupie placebo [21]. Kiedy badanie zostało odślepione, okazało się, że placebo działało lepiej niż testowany lek [21]. Innymi słowy: połączenie chondroityny i glukozaminy jakości farmaceutycznej na natężenie bólu wpłynęło gorzej niż zwykła tabletka z cukru. Co ciekawe, badanie to było ufundowane przez samego producenta. Podczas gdy w grupie placebo przynajmniej 50-procentową redukcję bólu i poprawę funkcjonalności stawu odnotowano u 47% uczestników, w grupie eksperymentalnej odsetek ten wyniósł jedynie 28% [21]. Na niekorzyść chondroityny i glukozaminy przemawia też fakt, że w porównaniu z placebo wywołały więcej skutków ubocznych, typu biegunka czy ból brzucha [22]. Widzimy więc wyraźnie, że preparaty łączące chondroitynę z glukozaminą są nieskuteczne i nie powinny być zalecane w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów.

Źródło: nutritionfacts.org

STRESZCZENIE

Chondroityna jest składnikiem tkanki chrzęstnej i powszechnie stosowanym suplementem na chorobę zwyrodnieniową stawów. Badania nad jej skutecznością dają jednak sprzeczne wyniki – analizy finansowane przez branżę wskazują na jej pozytywne działanie, podczas gdy niezależne badania nie wykazują istotnych korzyści. Metaanalizy i wytyczne prestiżowych organizacji reumatologicznych odradzają przyjmowanie chondroityny z suplementów diety.
Co więcej, jakość tych preparatów budzi wątpliwości, ponieważ wiele dostępnych suplementów zawiera niższe stężenia chondroityny, niż deklarowane na etykiecie. W badaniu GAIT, obejmującym ponad 1500 pacjentów, chondroityna – zarówno samodzielnie, jak i w połączeniu z glukozaminą – okazała się nieskuteczna w łagodzeniu bólu i nie wpływała na postęp choroby. Podobne wnioski płyną z metaanalizy z 2010 r. oraz kolejnych badań klinicznych, które w niektórych przypadkach wykazały nawet większą skuteczność placebo niż suplementów.
Chociaż dostępne są już bezpieczniejsze, roślinne wersje chondroityny, badania wskazują, że nie ma naukowych podstaw do jej stosowania w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów.

The post Chondroityna a choroba zwyrodnieniowa stawów ‒ przegląd badań naukowych first appeared on Akademia Siła Roślin.

Artykuł Chondroityna a choroba zwyrodnieniowa stawów ‒ przegląd badań naukowych pochodzi z serwisu Akademia Siła Roślin.

Glukozamina i chondroityna to suplementy zalecane przy osteoartrozie, czyli chorobie zwyrodnieniowej stawów. W tej serii dwóch artykułów sprawdzimy, co na temat ich skuteczności mówią nam badania naukowe. Zapraszamy do lektury.

Wszystkie artykuły z tej serii:

1. Glukozamina a choroba zwyrodnieniowa stawów – przegląd badań naukowych
2. Chondroityna a choroba zwyrodnieniowa stawów ‒ przegląd badań naukowych

Glukozamina – co to jest i co na jej temat mówią eksperci

W skali światowej sprzedaż suplementów z glukozaminą szacowana jest na 2 miliardy dolarów [1]. Substancja ta jest prekursorem dwóch najważniejszych składników tkanki chrzęstnej, jednak suplementacja podnosi stężenie we krwi w stopniu na tyle znikomym, że nie wywiera raczej bezpośredniego wpływu na proces tworzenia się chrząstki [2].

Tak na dobrą sprawę jednoznacznych informacji na temat skuteczności glukozaminy nie mamy w ogóle, bo w badaniach klinicznych w tym zakresie pełno jest wyraźnych niespójności [3]. A co jest niezawodnym czynnikiem prognostycznym wyników badania? Źródło finansowania [3]. Na korzystne działanie suplementów z glukozaminą wskazują badania sfinansowane przez samych producentów [4]. Natomiast z badań, na które fundusze pozyskano ze źródeł niezależnych, wynika, że glukozamina jest bezskuteczna [4].

W obliczu tych sprzeczności producentów suplementów z glukozaminą zaczęto podejrzewać o „stronniczość publikacji” [5]. Pojawiły się obawy, że wszelkie niewygodne wyniki były przez nich ukradkiem tuszowane, a publikowane były tylko badania sprzyjające branżowym interesom [5]. Między innymi właśnie dlatego, zgodnie z zaleceniami Amerykańskiego Kolegium Reumatologicznego (American College of Rheumatology), suplementacja glukozaminy jest stanowczo odradzana [5].

Wśród innych ekspertów opinie na temat glukozaminy są podzielone. Podczas gdy niektóre organizacje, w tym Amerykańska Akademia Chirurgów Ortopedów (American Academy of Orthopedic Surgeons) [6] czy Międzynarodowe Stowarzyszenie na rzecz Badań nad Chorobą Zwyrodnieniową Stawów (Osteoarthritis Research Society International) [7], są suplementacji kategorycznie przeciwne, inne jak chociażby Europejskie Towarzystwo Klinicznych i Ekonomicznych Aspektów Osteoporozy, Zapalnych Chorób Stawowych i Chorób Mięśniowo-Szkieletowych (European Society for Clinical and Economic Aspects of Osteoporosis, Osteoarthritis and Musculoskeletal Diseases) [7], nastawione są bardziej przychylnie, ale tylko w stosunku do glukozaminy jakości farmaceutycznej. Opatentowana tzw. krystaliczna glukozamina, sprzedawana w Europie wyłącznie na receptę, to jedyna postać jednoznacznie powiązana ze zmniejszeniem dolegliwości bólowych i poprawą funkcjonalności stawów u pacjentów cierpiących na osteoartrozę [8].

Zawartość glukozaminy w suplementach diety

W USA glukozamina sprzedawana jest w formie dostępnych bez recepty suplementów, które w badaniach przyniosły mieszane wyniki, a ich przegląd ujawnił ostatecznie ogólny brak skuteczności [8]. Wynika to prawdopodobnie z faktu, że jak pokazały analizy kontroli jakości, przeprowadzone m.in. przez Consumer Reports, w „suplementach z glukozaminą” glukozamina występuje czasem tylko w nazwie [8]. W badaniu z 2002 r. [9] przetestowano kilkanaście tego typu preparatów, a zgodność ilości deklarowanej na etykiecie ze składem rzeczywistym stwierdzono zaledwie w jednym przypadku.

Być może sprzeczności w wynikach badań nie wynikają ze stronniczości związanej ze źródłem finansowania, lecz raczej odzwierciedlają różnice w skuteczności między suplementami a prawdziwą glukozaminą farmaceutyczną [10]. Badania opłacone ze środków branżowych wzbudzałyby może mniej podejrzeń, gdyby tak wiele do życzenia nie pozostawiała transparentność w raportowaniu wyników. Właściciel badania nad glukozaminą krystaliczną odrzucił podobno wniosek o udostępnienie danych, co „rodzi wątpliwości w kwestii wiarygodności uzyskanych rezultatów” [11].

Efekty stosowania glukozaminy

Nawet w najbardziej rzetelnych badaniach nad glukozaminą jej wpływ na redukcję bólu okazał się dość ograniczony [10]. Efekt ten można wyrazić jako „standaryzowaną różnicę średnich” [12]. Przyjmuje się, że wynik 0,2 oznacza efekt słaby, 0,5 ‒ efekt umiarkowany, a 0,8 ‒ efekt silny [12]. W najlepszych badaniach nad glukozaminą krystaliczną wielkość efektu wyniosła 0,27, co jest równoznaczne z efektem słabym [10]. Wiemy, że glukozamina na receptę działa lepiej niż paracetamol, ale na równi z zastrzykami placebo [13]. W porównaniu z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi typu ibuprofen [13] jest mniej skuteczna, ale za to bezpieczniejsza. Najlepsze jednak dopiero przed nami, bo mamy też publikacje, z których wynika, że możliwości glukozaminy nie kończą się na łagodzeniu objawów.

Dwa badania [14], [15], finansowane ze środków branżowych, wykazały, że u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego glukozamina jakości farmaceutycznej spowalniała postęp choroby w porównaniu z placebo przez okres 3 lat. Na podstawie pomiarów wykonanych przy zastosowaniu zdjęć rentgenowskich stwierdzono, że u uczestników leczonych glukozaminą osteoartroza (przejawiająca się zwężeniem szpary stawu) była o 62% mniej zaawansowana niż u uczestników w grupie placebo [16]. Zupełnie inaczej wyglądały wyniki dwóch późniejszych badań [17], [18], sfinansowanych ze źródeł niezależnych. Nie wykazano w nich, żeby glukozamina miała w jakimkolwiek stopniu ograniczać progresję choroby [17], [18]. Wszystkie cztery badania zestawiono ze sobą w przeglądzie systematycznym i metaanalizie z 2018 r. [1] i ostatecznie stwierdzono, że jeśli chodzi o wpływ na tempo rozwoju zmian chorobowych, glukozamina nie niesie za sobą żadnych korzyści. A ile prawdy jest w teorii, że skutkiem ubocznym takiego leczenia może być dłuższe życie?

Glukozamina a długość życia

Suplementacja glukozaminy wydłuża życie nicieni i myszy [19]. A co z ludźmi? Glukozaminę w kontekście śmiertelności po raz pierwszy przetestowano w badaniu kohortowym z 2012 r. [20]. Przez okres około 7 lat obserwowano tutaj mniej więcej 75 000 mieszkańców stanu Waszyngton, w przedziale wiekowym 50-76 lat, i wykazano, że osoby przyjmujące glukozaminę miały w tym czasie o 18% niższe ryzyko śmierci [20]. W 2020 r. opublikowano w tym zakresie dwa kolejne badania kohortowe. W pierwszym, przeprowadzonym na ogromną skalę badaniu UK Biobank, w którym przez okres 9 lat obserwowano niemal pół miliona osób, glukozaminę powiązano z obniżeniem ryzyka śmierci o 15% [21]. W drugim, krajowym badaniu przeprowadzonym w USA, stwierdzono redukcję ryzyka o 27% [22]. Kierując się hipotezą, jakoby suplementacja glukozaminy miała obniżać poziom białka CRP [23], naukowcy sugerowali, że niższa śmiertelność może być wynikiem działania przeciwzapalnego [24]. Teorie tę obaliło randomizowane badanie kontrolowane z 2007 r. [25], w którym wykazano, że na CRP glukozamina nie wpływa w ogóle. Bardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem tej redukcji śmiertelności może być tzw. efekt zdrowego użytkownika [22].

Przyjmowanie suplementów idzie zazwyczaj w parze z lepszym stanem zdrowia [26]. Badania pokazują, że osoby stosujące suplementy to najczęściej kobiety, z wyższym poziomem wykształcenia, które rzadziej chorują i podejmują zdrowsze wybory w zakresie diety i stylu życia, np. częściej ćwiczą, rzadziej palą papierosy [26]. To by wyjaśniało, dlaczego w badaniach obserwacyjnych suplementację powiązano z obniżeniem śmiertelności, ale w badaniach interwencyjnych wpływ glukozaminy był albo neutralny, albo wręcz negatywny [27].

Glukozamina a brak jednoznacznych dowodów

Jednym z najbardziej ewidentnych przykładów efektu zdrowego użytkownika jest fakt, że osoby starsze, które szczepią się przeciwko grypie, mają o 50% niższe całkowite ryzyko śmierci w okresie zimowym, podczas gdy grypa za wyższą śmiertelność zimą odpowiada jedynie w 10% [28]. I dlatego właśnie do ustanowienia związku przyczynowo-skutkowego potrzebujemy danych z randomizowanych badań kontrolowanych, a takich jak na razie nad glukozaminą nie przeprowadzono. W omówionych badaniach kohortowych próbowano kontrolować czynniki takie jak wiek, otyłość, aktywność fizyczna, poziom wykształcenia, czy palenie tytoniu [21], jednak uwzględnienie wszystkich czynników zakłócających wynikających ze stylu życia byłoby po prostu niemożliwe [22].

Źródło: nutritionfacts.org

STRESZCZENIE:

Glukozamina to popularny suplement stosowany na chorobę zwyrodnieniową stawów, ale czy faktycznie działa? Badania są sprzeczne. Te finansowane przez producentów wskazują na jej skuteczność, natomiast niezależne analizy pokazują, że nie ma większego wpływu na stan stawów. Amerykańskie organizacje medyczne odradzają jej stosowanie, choć w Europie dostępna na receptę „krystaliczna glukozamina” może mieć pewne korzyści.

Problemem jest też jakość suplementów – testy wykazały, że wiele z nich nie zawiera deklarowanej ilości glukozaminy. Nawet w najlepszych badaniach jej wpływ na ból stawów był niewielki, a w porównaniu z ibuprofenem działa słabiej, choć jest bezpieczniejsza. Pojawiły się także badania sugerujące, że osoby przyjmujące glukozaminę żyją dłużej, ale może to wynikać z faktu, że na ogół prowadzą zdrowszy tryb życia.

Podsumowując – jeśli szukasz cudownego środka na stawy, glukozamina raczej nim nie jest. Może pomóc, ale jej skuteczność jest mocno dyskusyjna.

The post Glukozamina a choroba zwyrodnieniowa stawów – przegląd badań naukowych first appeared on Akademia Siła Roślin.

Artykuł Glukozamina a choroba zwyrodnieniowa stawów – przegląd badań naukowych pochodzi z serwisu Akademia Siła Roślin.

Wszystkie artykuły z tej serii:

1. Czy suplementacja kolagenu przeciwdziała starzeniu się skóry?
2. Czy suplementacja kolagenu łagodzi objawy chorób stawów?
3. Dieta na poprawę syntezy kolagenu ‒ co jeść, żeby wspomóc produkcję kolagenu w skórze?

Niemal tysiąc lat temu pewna średniowieczna zakonnica zasugerowała, że spożycie żelatyny może łagodzić ból stawów [1]. W 2000 r. teorię tę przetestowano w badaniu wieloośrodkowym, randomizowanym, podwójnie zaślepionym i kontrolowanym placebo [1]. Interwencja okazała się niestety bezskuteczna [1]. W 2012 r. właściwości kolagenu zweryfikowano w badaniu z udziałem pacjentów cierpiących na chorobę zwyrodnieniową stawu biodrowego i kolanowego [2]. Efekty ponownie nie były lepsze niż w przypadku placebo. Wyniki metaanalizy z 2019 r. [3] wyglądają już bardziej obiecująco. Wykazano tutaj, że suplementacja kolagenu może łagodzić objawy choroby zwyrodnieniowej stawów [3]. Do oceny nasilenia objawów wykorzystano wskaźniki WOMAC i VAS [3]. Ten pierwszy pozwolił ustalić, że kolagen może redukować sztywność stawów, nie pomaga jednak na dolegliwości bólowe, czy ograniczoną sprawność ruchową [3]. Poprawa wszystkich objawów razem wziętych była za to istotna statystycznie [3]. Wskaźnik VAS pokazał natomiast, że kolagen w stopniu istotnym statystycznie zmniejsza nasilenie dolegliwości bólowych [3].

Jest jednak jedno ważne zastrzeżenie: jeśli z analizy wykluczyć najmniejsze z uwzględnionych tutaj badań (którego autorzy byli pracownikami firmy zajmującej się sprzedażą suplementów z kolagenem), wszystkie wyniki tracą nagle istotność kliniczną [4], co oznacza, że odnotowane efekty były bardzo niewielkie, w praktyce w ogóle niezauważalne. Nie mówiąc już o tym, że wszystkie przeanalizowane tutaj badania były w jakiś sposób powiązane z branżą kolagenową, czy to finansowane przez producentów suplementów, czy to przeprowadzone przez osoby dla tych producentów pracujące [4].

Należy też zwrócić uwagę na pewną niepokojącą prawidłowość: z pominięciem jednej publikacji, która się z tego schematu wyłamała, w pozostałych przypadkach im mniejsze było badanie, tym bardziej znaczące odnotowano w nim rezultaty [4]. Jest to typowa oznaka stronniczości publikacji. Naukowcy przeprowadzają całe mnóstwo małych badań, publikują tylko te z wynikami pozytywnymi, a wyniki negatywne nigdy nie wychodzą na światło dzienne [4]. Trudno nie odnieść wrażenia, że autorzy omawianej metaanalizy byliby skłonni dopuścić się takiej wybiórczej publikacji danych, szczególnie jeśli wziąć pod uwagę ich znaczne i wspomniane już konflikty interesów [4]. Podejrzenia może wzbudzać też fakt, że ze skuteczniejszym działaniem powiązano tutaj mniejsze dawki, stosowane przez krótszy czas [4]. No dobrze, ale najnowsze z badań w tej metaanalizie opublikowane zostało w 2016 r. [4] Mamy może jakieś dane bardziej aktualne? Najwyraźniej nie.

Autorzy kompleksowego przeglądu systematycznego z 2022 r. [5], ku swojemu własnemu zaskoczeniu odkryli, że to badanie z 2016 r. było w rzeczywistości ostatnim, jakie opublikowano nad suplementacją kolagenu wśród pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów. Jeszcze starsze są dane dotyczące reumatoidalnego zapalenia stawów. W tym kontekście kolagen przetestowano ostatnio w roku 2011. Dlaczego? Jedną z możliwych przyczyn jest wysoka częstotliwość występowania skutków ubocznych wśród osób przyjmujących suplementy z kolagenem [5]. Niewykluczone też, że te preparaty są po prostu mało skuteczne [5].

Gdyby producenci kolagenu naprawdę wierzyli w skuteczność swoich wyrobów, dalsze badania byłyby im przecież na rękę [6]. Preparat o udowodnionym, dobroczynnym wpływie na stawy to w końcu istna żyła złota [6]. Jeśli mieliby w swoim przekonaniu szansę na pozytywne wyniki, nie wahaliby się takich badań sfinansować, a ponieważ jeszcze tego nie zrobili, można śmiało przypuszczać, że tak naprawdę nie są pewni, czy uda im się dowieść jakichkolwiek korzyści [6].

Mamy jednak jedno badanie dotyczące kolagenu, opublikowane po 2016 roku, które jest jak dotąd największym tego typu badaniem, obejmującym ponad 150 uczestników i sfinansowanym przez jednego z producentów kolagenu [7]. Wśród uczestników przyjmujących suplementy z kolagenem odnotowano znaczne zmniejszenie dolegliwości bólowych i poprawę funkcjonalności stawu kolanowego [7]. Z tym że w grupie placebo efekty były praktycznie takie same, bez żadnych istotnych różnic [7]. Wychodzi więc na to, że równie dobrze co kolagen działają zwykłe tabletki z cukru [7]. Mamy więc dosyć jasną wskazówkę, że kolagen jest po prostu bezskuteczny [7].

W tym miejscu warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną ważną kwestię. W badaniach nad kolagenem w roli placebo wykorzystano albo cukier, albo celulozę [4]. Dotyczy to zarówno omówionych dzisiaj badań w zakresie chorób stawów [4], jak i publikacji z poprzedniego artykułu, na temat zdrowia skóry [8]. Zatem nawet gdyby kolagen okazał się w jakikolwiek sposób pomocny i tak nie mielibyśmy dowodów, że stwierdzone w badaniu dobroczynne właściwości są charakterystyczne wyłącznie dla kolagenu [9]. A co jeśli przyniósł efekty tylko dlatego, że jak każde inne białko, stanowi źródło aminokwasów [9]? To by oznaczało, że wszelkie korzyści, jakie nieść może za sobą suplementacja kolagenu są wynikiem niczego innego, jak zwiększonej podaży aminokwasów w diecie. Dlaczego więc kolagenu nie zamienić, chociażby, na dodatkową porcję hummusu?

Źródło: nutritionfacts.org

The post Czy suplementacja kolagenu łagodzi objawy chorób stawów? first appeared on Akademia Siła Roślin.

Artykuł Czy suplementacja kolagenu łagodzi objawy chorób stawów? pochodzi z serwisu Akademia Siła Roślin.

Spośród wszystkich nieuczciwych praktyk w dziedzinie medycyny przeciwstarzeniowej, to właśnie sprzedaż i podawanie ludzkiego hormonu wzrostu zostały wytypowane na „prawdopodobnie najbardziej bezczelną i zorganizowaną formę szarlataństwa dzisiejszych czasów” [1]. Początki były obiecujące: w 1990 r. w New England Journal of Medicine opublikowano niewielkie badanie, w którym 12 mężczyznom po 60. roku życia przez okres 6 miesięcy podawano zastrzyki z ludzkiego hormonu wzrostu [2]. W efekcie, w porównaniu z uczestnikami, którzy zastrzyków nie dostawali, ilość ich beztłuszczowej masy ciała zwiększyła się prawie o 4 kg [2]. O przełomowych wynikach głośno było w gazetach na całym świecie [3]. Kliniki medycyny przeciwstarzeniowej od razu podłapały temat [4], wprowadzając do swojej oferty zastrzyki z ludzkiego hormonu wzrostu, w cenie co najmniej 4700 dolarów miesięcznie [5]. Oprócz tego masowo zaczęły ukazywać się książki wychwalające nowo odkryte remedium na niechciane skutki starzenia się organizmu [4], a konkretnie utratę masy mięśniowej. W końcu 4 kg to mniej więcej tyle ile traci się w ciągu 10-20 lat [2]. No dobrze, ale skąd pewność, że odnotowany przyrost to rzeczywiście mięśnie?

W badaniu tym nie dokonano pomiarów siły mięśniowej, czy wyników sportowych [2]. Czynniki te uwzględniono dopiero w badaniach późniejszych ‒ większych, dłuższych i lepszych (tzn. kontrolowanych placebo) i nie wykazano żadnej poprawy [2]. Z metaanalizy z 2008 r. [6] wynika, że hormon wzrostu może wręcz pogarszać osiągi sportowe. Jak to możliwe, że przyrost masy mięśniowej nie przekłada się na przyrost siły? Bo to nie masa mięśniowa tylko woda [6]. Dodatkowe beztłuszczowe kilogramy były tutaj w dużej mierze efektem zatrzymania wody w organizmie [7]. Widoczna opuchlizna (obrzęk tkanek miękkich) jest przecież jednym z najpowszechniejszych skutków ubocznych przyjmowania hormonu wzrostu. Okazuje się, że występuje u mniej więcej połowy pacjentów [7]. Wśród innych skutków ubocznych wymienić można bóle stawów, zespół cieśni nadgarstka, ginekomastię (przerost gruczołów piersiowych u mężczyzn), podwyższony poziom cukru we krwi i rozwój cukrzycy [7].

Co gorsza, nie ma żadnych dowodów, które potwierdzałyby, że hormon wzrostu rzeczywiście wykazuje działanie przeciwstarzeniowe [5]. Jest wręcz przeciwnie: niewykluczone, że pod jego wpływem proces starzenia się organizmu tak naprawdę postępuje szybciej [8]. Za przykład niech posłużą nam tutaj osoby cierpiące na akromegalię ‒ chorobę związaną z nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu [8]. Osłabienie mięśni jest u nich niewspółmiernie bardziej powszechne [8], podobnie zresztą jak cukrzyca, wysokie ciśnienie krwi, dysfunkcja tętnic, czy utrata masy kostnej [9].

W latach 80. XX w. hormon wzrostu stosowano u niskich dzieci [10]. Była to wspólna inicjatywa ich rodziców i lekarzy, a założenie było takie, że terapia pozwoli im urosnąć [10]. Jak to wpłynęło na ich zdrowie? W 2012 r. opublikowano wyniki badania obserwacyjnego z udziałem tysięcy osób, którym w dzieciństwie, dziesiątki lat wcześniej, podawano hormon wzrostu [11]. Stwierdzono dla nich 33% wyższe ryzyko śmierci, głównie w wyniku wylewów i nowotworów [11]. Ma to sens, w końcu udar mózgu i wylewy to skutek podwyższonego ciśnienia krwi [4], a na rozwój raka ma wpływ wywołane przez hormon wzrostu zwiększenie poziomu rakotwórczego IGF-1 [2].

Szacuje się, że w USA, w ramach prób przeciwdziałania starzeniu, na terapię hormonem wzrostu decyduje się od 20 000 do 30 000 ludzi [7]. W jednym z przodujących czasopism w dziedzinie endokrynologii, praktyka ta ogłoszona została „oszustwem medycznym na skalę bezprecedensową” [7]. Biorąc pod uwagę wszystkie skutki uboczne, paradoksalnie pozytywnie można odebrać wyniki badania z 2017 r. [12] Przetestowano tutaj próbki ludzkiego hormonu wzrostu (znanego również jako somatropina), pobrane z preparatów sprzedawanych w aptekach internetowych i wykazano, że zawierały one jedynie niewielką część dawki deklarowanej na etykiecie (przypuszczalnie w konsekwencji degradacji spowodowanej przechowywaniem w nieodpowiednich warunkach) [12]. Natomiast w badaniu z 2009 r. [13] większość przetestowanych próbek była wręcz całkiem zafałszowana, co oznacza, że hormonu wzrostu nie zawierała w ogóle.

Na rynku dostępne są również preparaty z hormonem wzrostu w postaci kapsułek oraz podjęzykowych aerozoli [1], które z biologicznego punktu widzenia nie mają żadnego sensu. Białko to jest bowiem zbyt duże, by mogło przekroczyć barierę błon komórkowych, więc gdy podawane jest doustnie, zostaje po prostu strawione w żołądku [1]. Z uwagi na związek hormonu wzrostu z podwyższonym ryzykiem rozwoju raka i potencjalnie krótszym życiem pewien wybitny lekarz zasugerował, że może „lek ten rzeczywiście zapobiega starzeniu” [7]. Jest przecież szansa, że w wyniku jego stosowania starości po prostu nie dożyjemy.

Źródło: nutritionfacts.org

The post Hormon wzrostu w terapii przeciwstarzeniowej (anti-aging) first appeared on Akademia Siła Roślin.

Artykuł Hormon wzrostu w terapii przeciwstarzeniowej (anti-aging) pochodzi z serwisu Akademia Siła Roślin.

Reumatoidalne zapalenie stawów jest przewlekłą, układową chorobą autoimmunologiczną, która dotyka miliony osób [1]. Charakterystyczne objawy obejmują nieustępujący ból, sztywność i stopniowe niszczenie stawów, szczególnie dłoni i stóp [1]. W efekcie zaatakowane stawy ulegają poważnej deformacji [1]. Jak wygląda profilaktyka i leczenie choroby?

W 1999 r. przeprowadzono słynne 13-miesięczne randomizowane badanie kontrolowane nad dietą roślinną w kontekście reumatoidalnego zapalenia stawów [2]. Przez trzy i pół miesiąca uczestnicy byli na diecie wegańskiej, a na pozostałe dziewięć i pół miesiąca przeszli na wolną od jajek dietę laktowegetariańską [2]. W porównaniu z grupą kontrolną, w której nie wprowadzono żadnych zmian żywieniowych, w grupie interwencyjnej w ciągu pierwszego miesiąca odnotowano znaczne złagodzenie porannej sztywności stawów; liczbę godzin ze sztywnością stawów udało się zmniejszyć o połowę [2]. Jeśli chodzi o dolegliwości bólowe, w skali od jednego do dziesięciu, uczestnicy z pięciu zeszli do poniżej trzech [2]. Badani doświadczyli ponadto poprawy sprawności fizycznej, subiektywnie lepszego samopoczucia i znacznego zwiększenia siły chwytu [2]. Zmniejszyła się liczba przypadków i nasilenie tkliwości stawów, jak również ich opuchlizna [2]. Dodatkową korzyścią była utrata ok. 6 kg i utrzymanie tej wagi przez cały rok [2]. Wśród uczestników odnotowano również obniżenie markerów stanu zapalnego, w tym OB, białka C-reaktywnego, i liczby białych krwinek [2]. Pytanie tylko dlaczego; co ma dieta do choroby zapalnej stawów?

Reumatoidalne zapalenie stawów to choroba autoimmunologiczna, w której organizm atakuje wyściółkę stawów. Dlaczego? Z tego samego powodu, dla którego w innej chorobie autoimmunologicznej, zwanej gorączką reumatyczną, organizm atakuje swoje własne serce [3]. Wygląda na to, że mamy tu do czynienia ze swego rodzaju bratobójczym ogniem [3].

Przyczyną rozwoju gorączki reumatycznej jest angina wywołana przez bakterię zwaną paciorkowcem, której białko do złudzenia przypomina białko w naszym sercu [3]. Dlatego gdy układ odpornościowy atakuje te bakterie, przy okazji atakuje również zastawki serca [4]. Z powodu „mimikry cząsteczkowej” zapoczątkowany zostaje zatem atak autoimmunologiczny [4]. Ponieważ białko paciorkowca wygląda tak samo jak białko w naszym sercu, zdezorientowany organizm zaczyna atakować oba [4]. Dlatego właśnie w przypadku anginy bardzo istotne jest niezwłoczne rozpoczęcie leczenia. Nie chcemy przecież, by nasze serce padło przypadkową ofiarą walki z chorobą.

Naukowcy podejrzewali, że jakaś infekcja bakteryjna leżeć może również u podłoża reumatoidalnego zapalenia stawów. Pierwszą wskazówką na drodze do znalezienia winowajcy był fakt, że u kobiet choroba ta występuje trzy razy częściej niż u mężczyzn [1]. Jaki rodzaj infekcji występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn? Zakażenia układu moczowego. Naukowcy przebadali więc mocz osób cierpiących na reumatoidalne zapalenie stawów i wykryli szczep bakterii o nazwie Proteus mirabilis [5]. Stężenie bakterii było niewystarczające, by wywołać objawy zakażenia układu moczowego, ale wystarczyło, by zapoczątkować reakcję immunologiczną [5]. Jak się okazało, jedna z cząsteczek zawarta w tych bakteriach łudząco przypomina cząsteczkę obecną w naszych stawach [6]. Zatem przeciwciała wytwarzane w celu obrony przed Proteus mirabilis mogą nieumyślnie powodować uszkodzenia tkanek stawowych, doprowadzając ostatecznie do zniszczenia stawów [6]. W związku z powyższym interwencje terapeutyczne ukierunkowane na usunięcie tej bakterii z organizmu i zmniejszenie produkcji przeciwciał powinny skutkować obniżeniem stanu zapalnego [6].

Jak wiadomo, zakażenia układu moczowego mają swoje źródło w bakteriach kałowych, które z odbytu mogą przedostawać się do pęcherza [7]. Jak zmienić mikroflorę jelit? Poprzez zmianę diety. Jedno z pierwszych badań w tym zakresie przeprowadzono w 1992 r. [8] Celem była drastyczna zmiana mikroflory jelitowej uczestników przy zastosowaniu surowej diety wegańskiej [8]; trudno chyba o bardziej drastyczną zmianę żywieniową niż przejście ze standardowej diety zachodniej na dietę nie dość, że w 100% roślinną, to jeszcze surową. Jak się okazało, w ciągu zaledwie kilku dni zaobserwowano znaczące zmiany w mikroflorze jelitowej uczestników [8]. W badaniu z 1998 r. [9] ten sam sposób odżywiania przetestowano u osób cierpiących na reumatoidalne zapalenie stawów. Interwencja zaskutkowała złagodzeniem objawów, a im bardziej znaczące były zmiany w mikroflorze badanych, tym bardziej znacząca była ich poprawa stanu zdrowia [10]. Sama dieta okazała się jednak nie do wytrzymania i połowa pacjentów zaprzestała leczenia [9]. Nic dziwnego, karmiono ich w końcu daniami typu kotlety z gryki i buraków posmarowane pastą z migdałów i soku z kiszonych ogórków [9].

Na szczęście mamy jeszcze zwykłą dietę wegetariańską i wegańską, które równie skutecznie zmieniają ludzką mikroflorę jelitową i łagodzą objawy reumatoidalnego zapalenia stawów [11]. Jednak o tym, że dieta roślinna przyczynia się do zmniejszenia produkcji przeciwciał anty-Proteus mirabilis dowiedzieliśmy się dopiero w 2014 r. [12] W porównaniu z grupą kontrolną wśród uczestników na diecie roślinnej, którzy zareagowali na zastosowaną zmianę żywieniową, odnotowano znaczny spadek stężenia tych przeciwciał [12]. A może to kwestia złagodzenia reakcji immunologicznych ogółem? Nie, stężenia innych przeciwciał pozostały niezmienione; można zatem przypuszczać, że dieta roślinna zadziałała konkretnie na Proteus mirabilis, zmniejszając stężenie tej bakterii w moczu lub w jelitach [12].

Przejście z diety wszystkożernej na wegetariańską w znacznym stopniu wpływa na skład moczu [13]. Przykładowo: wegetarianie mają w moczu wyższe stężenie lignanów [14]. Wcześnie wydawało nam się, że lignany chronią tylko przed zachorowaniem na raka [14]. Teraz wiemy już jednak, że związki te wykazują właściwości przeciwbakteryjne, wobec czego mogą wspomagać eliminację Proteus mirabilis z organizmu [15]. Podsumowując, omówione tutaj odkrycia wskazują na nową metodę leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów, która obejmować powinna działania ukierunkowane na walkę z Proteus mirabilis, w tym zmianę żywieniową w postaci przejścia na dietę wegetariańską [16].

Źródło: nutritionfacts.org

The post Dlaczego dieta roślinna pomaga w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów? first appeared on Akademia Siła Roślin.

Artykuł Dlaczego dieta roślinna pomaga w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów? pochodzi z serwisu Akademia Siła Roślin.

Jedną z oznak zmian demograficznych w USA jest fakt, że zamiast ketchupu pierwsze miejsce w rankingu ulubionych przez Amerykanów sosów zajmuje obecnie salsa [1]. Częstym składnikiem tego sosu jest kolendra [1], jeden z najbardziej kontrowersyjnych produktów spożywczych [2]. Niektórzy ją uwielbiają, inni jej nie znoszą. Co ciekawe miłośnicy i przeciwnicy kolendry wydają się w różny sposób odbierać jej smak [2]. Osoby, które kolendrę lubią opisują smak zioła jako świeży, aromatyczny, czy cytrusowy, podczas gdy osoby, które kolendry nie lubią twierdzą, że smakuje ona jak mydło, pleśń, ziemia, czy robaki [2]. Skąd ludzie wiedzą jak smakują robaki? Ciężko powiedzieć. Nie zmienia to jednak faktu, że nie często słyszy się tak skrajnie przeciwstawne opinie dotyczące wrażeń smakowych [2]. Może to kwestia genów?

W końcu różny stopień awersji do kolendry zaobserwować można w różnych grupach etnicznych [2]. Najbardziej zaciekłymi przeciwnikami zioła są żydzi aszkanezyjscy [2]. Ponadto badania z udziałem bliźniąt pokazują, że takie samo zdanie na temat kolendry mają z reguły bliźnięta jednojajowe, a bliźnięta dwujajowe częściej się ze sobą w tej kwestii nie zgadzają [3]. Problem polega na tym, że nasz kod genetyczny jest na tyle obszerny (składa się z mniej więcej trzech miliardów liter), że znalezienie genu odpowiedzialnego za odbieranie smaku kolendry wymagałoby przeanalizowania DNA i wrażeń smakowych jakichś 10 tys. osób. Wydawałoby się, że naukowcy mają ciekawsze rzeczy do roboty. Cóż, najwyraźniej jednak niekoniecznie…

„Przedstawiamy niniejszym wyniki badania asocjacyjnego całego genomu, z udziałem 14 tys. uczestników, których zapytano, czy ich zdaniem kolendra smakuje jak mydło, oraz replikacji badania, z udziałem 11 tys. uczestników, których zapytano czy lubią kolendrę” [4]. Tak oto na chromosomie 11 naukowcy odkryli gen odpowiedzialny za wyczuwanie posmaku mydła. Chodzi tutaj o gen OR6A2, dzięki któremu czujemy zapach niektórych związków chemicznych [4], w tym aldehydu E2D, głównego składnika nie tylko liści kolendry [5], ale i wydzieliny obronnej tzw. śmierdzących robaków [6]. Może to właśnie dlatego według niektórych kolendra smakuje jak robaki? Miłośnicy kolendry mogą być zatem mutantami genetycznymi, którzy nie czują nieprzyjemnego zapachu zawartego w liściach aldehydu [2].

W rzeczywistości taka mutacja genetyczna okazać się może całkiem korzystna. Kolendra ma przecież wiele właściwości zdrowotnych. Dlatego właśnie naukowcy przeprowadzają tego typu badania, żeby sprawdzić, dlaczego ludzie nie lubią smaku zdrowego jedzenia [2].

Jak wiele tracą osoby które kolendry nie lubią? Matkę naturę nie bez powodu nazywa się najstarszą i najbardziej kompleksową apteką wszechczasów, a kolendra jest jednym z jej najstarszych ziołowych leków [7]. Ceniona jest ze względu na swoje właściwości antybakteryjne, przeciwutleniające, przeciwcukrzycowe, przeciwlękowe, przeciwpadaczkowe, itd. [7]. Jednak dane te pochodzą z badań przedklinicznych, czyli z badań na szczurach lub komórkach w probówce, np. testowanie działania uspokajającego kolendry na myszach, które poddawane były stresującym sytuacjom [8].

Jest i badanie na ludziach, nad kolendrą w kontekście zapalenia stawów [9]. Co więcej w Niemczech przeprowadzono badanie przy użyciu kremu z nasion kolendry [10]. Jak się okazało, kosmetyk łagodził wywołane oparzeniem słonecznym zaczerwienienie skóry i wykazywał nieznaczne właściwości przeciwzapalne. Zaobserwowane działanie było jednak słabsze niż w przypadku kremów na bazie sterydów bez recepty, hydrokortyzonu, czy silnych kremów na bazie sterydów na receptę [10]. Skoro kolendra działa przeciwzapalnie, może by tak zastosować ją u osób z chorobą zwyrodnieniową stawów? Tak właśnie zrobili naukowcy w ramach badania z 2012 r. [9]. Przez dwa miesiące uczestnicy jedli 20 łodyg kolendry dziennie [9]. W efekcie odnotowano u nich znaczący spadek OB, nieswoistego markera stanów zapalnych [9]. Jakie były wyniki kliniczne? Nie wiadomo. Jednak u badanych zaobserwowano na pewno znaczące, bo aż 50-procentowe, obniżenie stężenia kwasu moczowego [9], co oznacza, że duże ilości kolendry w diecie zalecane mogą być w przypadku innego rodzaju zapalenia stawów ‒ dny moczanowej.

Źródło: https://nutritionfacts.org/

The post Kolendrowy gen first appeared on Akademia Siła Roślin.

Artykuł Kolendrowy gen pochodzi z serwisu Akademia Siła Roślin.