Witamina E i odporność: co pokazują badania?

A jak wygląda sytuacja w przypadku witaminy E? W wielu źródłach znaleźć można informację, że pod nazwą „witamina E” kryje się osiem różnych tokoferoli i tokotrienoli [3]. W badaniach wykazano jednak, że przed objawami niedoboru chroni nas tylko alfa-tokoferol [3]. Z tego względu alfa-tokoferol uznaje się za jedyną pełnoprawną formę witaminy E i to właśnie ten związek znajduje się w składzie suplementów diety [3].

Dane obserwacyjne sugerują, że osoby deklarujące przyjmowanie witaminy E skuteczniej zwalczają zapalenie płuc [4]. Do ostatecznego potwierdzenia tej zależności potrzebne są jednak badania interwencyjne. Jak się okazuje, w porównaniu z placebo, witamina E znacząco wzmacnia odporność po szczepieniach przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B oraz tężcowi [5]. Podobnego efektu nie zaobserwowano jednak w przypadku szczepień przeciwko błonicy czy zapaleniu płuc [5]. Jedno z randomizowanych badań kontrolowanych wykazało, że suplementacja witaminą E u osób starszych nie zmniejsza liczby infekcji dolnych dróg oddechowych (takich jak zapalenie płuc), ale ogranicza częstotliwość występowania infekcji górnych dróg oddechowych (np. przeziębienia), o około 20% w skali roku [6]. Niestety inne badanie z zastosowaniem tej samej dawki nie wykazało żadnych korzyści profilaktycznych, wręcz przeciwnie: zaobserwowano zaostrzenie przebiegu infekcji – objawy były liczniejsze i cięższe [7]. Stwierdzono, na przykład, większe prawdopodobieństwo wystąpienia gorączki i konieczności ograniczenia aktywności [7].

Badanie ATBC: zaskakujące wyniki dla 15 000 uczestników

Jak do tej pory największym badaniem nad witaminą E w kontekście infekcji dróg oddechowych było badanie ATBC (Alpha-Tocopherol, Beta-Carotene Cancer Prevention Study) [8], w którym blisko 15 000 palaczy przydzielono losowo do grup przyjmujących albo witaminę E, albo placebo, na okres około pięciu lat. W ogólnym rozrachunku między grupami nie stwierdzono żadnych różnic [9], ale analiza w podgrupach ujawniła, że, o ile u osób palących mniej i mieszkających w miastach ryzyko przeziębienia spadło o około 50%, o tyle u osób palących więcej i mieszkającym poza miastami ryzyko przeziębienia wzrosło o około 50% [10]. Jak podsumowali badacze: „Wyniki te sugerują, że, dopóki działanie witaminy E nie zostanie lepiej poznane, należy zachować ostrożność w formułowaniu zaleceń w zakresie zdrowia publicznego dotyczących jej suplementacji” [10].

W tym samym badaniu podobny obrót przybrały wyniki dotyczące zapalenia płuc [11]. Ogólnie rzecz biorąc nie wykazano, by witamina E swoją skutecznością przewyższała placebo [11]. Dalsza analiza wykazała jednak, że suplementacja wydaje się zmniejszać ryzyko zapalenia płuc u osób palących mniej i aktywnych fizycznie [12]. Jednocześnie jednak to ryzyko podnosi w przypadku osób palących więcej i prowadzących siedzący tryb życia [12]. Wyższe wskaźniki zachorowań na zapalenie płuc odnotowano również u osób przydzielonych do grupy przyjmującej witaminę D [13]. Dotyczyło to badanych zarówno o niskiej, jak i wysokiej masie ciała, ale, co ciekawe, tylko tych, których dietę charakteryzowało wysokie spożycie witaminy C [13]. Stwierdzono też, że wśród osób dużo palących i spożywających duże ilości witaminy C suplementacja witaminy E zwiększa ryzyko zachorowania na gruźlicę [14].

Trzeba jednak zaznaczyć, że w świecie naukowym takie analizy post-hoc nie są mile widziane – prowadzić mogą bowiem do odkryć przypadkowych i fałszywych [15]. Dlatego też powyższe ustalenia traktować powinniśmy wyłącznie jako wstępne wskazówki do dalszych badań.

Ogólna śmiertelność w badaniu ATBC była zbliżona w grupach przyjmujących witaminę E i placebo (Wykres 1) [16], choć, ponownie, w niektórych podgrupach życie badanych wydawało się ulegać skróceniu lub wydłużeniu [17].

Przeprowadzono już dziesiątki kontrolowanych badań klinicznych nad witaminą E. W większości metaanaliz powiązano ją z niewielkim, lecz realnym i wyraźnym wzrostem ryzyka śmierci [18]. Innymi słowy, kupowanie suplementów z witaminą E może być, w gruncie rzeczy, inwestycją w krótsze życie. W analizie obejmującej 46 badań w grupach przyjmujących witaminę E zmarło 12% uczestników, w porównaniu do około 10% w grupach placebo [19]. Tak na marginesie: jest to wynik zbliżony do wzrostu śmiertelności obserwowanego przy suplementacji beta-karotenem – około 14% vs. 11% (wykazane w analizie 26 badań randomizowanych) [19].

Witamina E a rak prostaty: ryzyko, które zaskoczyło naukowców

Celem badania ATBC było sprawdzenie, czy suplementacja przeciwutleniaczy (np. witaminy E czy beta-karotenu) może wspomagać profilaktykę raka płuc u palaczy [16]. Jak się okazało, witamina E nie miała żadnego wpływu na ryzyko wystąpienia tego nowotworu, a beta-karoten niespodziewanie ryzyko zachorowania wręcz zwiększył [16]. Przy okazji zauważono jednak, że witamina E zdaje się obniżać częstotliwość występowania raka prostaty [20]. Obserwacja ta stała się inspiracją dla badania SELECT – największego w historii naukowego eksperymentu w zakresie profilaktyki nowotworowej [21]. Ponad 35 000 mężczyzn losowo przydzielono do grup przyjmujących witaminę E, selen, oba te składniki jednocześnie albo, w ramach kontroli, placebo [22]. Suplementacja selenu nie przyniosła żadnej istotnej różnicy, jednak u mężczyzn przyjmujących wyłącznie witaminę E ryzyko zachorowania na raka prostaty wzrosło o 17% [22]. Można więc prognozować, że na 100 mężczyzn przyjmujących witaminę E przez okres 10 lat u jednego lub dwóch suplementacja doprowadzi do rozwoju raka prostaty [22].

Źródło: NutritionFacts.org

Bibliografia:
[1] Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory infections: a systematic review and meta-analysis of aggregate data from randomised controlled trials – PubMed
[2] Impact of Vitamin D Supplementation on Influenza Vaccine Response and Immune Functions in Deficient Elderly Persons: A Randomized Placebo-Controlled Trial – PubMed
[3] Tocopherols, tocotrienols and tocomonoenols: Many similar molecules but only one vitamin E – PubMed
[4] Predictors of inhospital mortality and re-hospitalization in older adults with community-acquired pneumonia: a prospective cohort study – PubMed
[5] Vitamin E supplementation and in vivo immune response in healthy elderly subjects. A randomized controlled trial – PubMed
[6] Vitamin E and respiratory tract infections in elderly nursing home residents: a randomized controlled trial – PubMed
[7] Effect of daily vitamin E and multivitamin-mineral supplementation on acute respiratory tract infections in elderly persons: a randomized controlled trial – PubMed
[8] Vitamin E administration may decrease the incidence of pneumonia in elderly males – PubMed
[9] Vitamin C, vitamin E, and beta-carotene in relation to common cold incidence in male smokers – PubMed
[10] The effect of vitamin E on common cold incidence is modified by age, smoking and residential neighborhood – PubMed
[11] Vitamin E and beta-carotene supplementation and hospital-treated pneumonia incidence in male smokers – PubMed
[12] Subgroup analysis of large trials can guide further research: a case study of vitamin E and pneumonia – PubMed
[13] Vitamin E supplementation and pneumonia risk in males who initiated smoking at an early age: effect modification by body weight and dietary vitamin C – PubMed
[14] Vitamin E supplementation may transiently increase tuberculosis risk in males who smoke heavily and have high dietary vitamin C intake – PubMed
[15] Interpreting the results of secondary end points and subgroup analyses in clinical trials: should we lock the crazy aunt in the attic? – PubMed
[16] The effect of vitamin E and beta carotene on the incidence of lung cancer and other cancers in male smokers – PubMed
[17] Modification of the effect of vitamin E supplementation on the mortality of male smokers by age and dietary vitamin C – PubMed
[18] Vitamin E supplementation and mortality in healthy people: a meta-analysis of randomised controlled trials – PubMed
[19] Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases – PubMed
[20] Effects of alpha-tocopherol and beta-carotene supplements on cancer incidence in the Alpha-Tocopherol Beta-Carotene Cancer Prevention Study – PubMed
[21] Selenium and vitamin E: interesting biology and dashed hope – PubMed
[22] Vitamin E and the risk of prostate cancer: the Selenium and Vitamin E Cancer Prevention Trial (SELECT) – PubMed

The post Suplementacja witaminą E: co mówią badania naukowe first appeared on Akademia Siła Roślin.

Artykuł Suplementacja witaminą E: co mówią badania naukowe pochodzi z serwisu Akademia Siła Roślin.

Naturalnych związków immunomodulujących, czyli substancji, które pomagają regulować działanie naszego układu odpornościowego bez skutków ubocznych, szukaliśmy przez całe stulecia [1]. Jak się okazuje, obiekt naszych poszukiwań przez cały ten czas czekał na nas w owocowo-warzywnym dziale każdego sklepu. Rośliny wytwarzają tysiące różnych substancji aktywnych, z których duża część moduluje nasz układ odpornościowy na tyle skutecznie, że może zapobiegać infekcjom [2]. Na uwagę zasługują również grzyby. W medycynie ludowej stosuje się je od wieków, i to zresztą nie bez powodu [3]. Jak pokazują badania, niektóre gatunki grzybów wspierają działanie naszego układu odpornościowego [3]. Grzyby shiitake, na przykład, stosuje się w leczeniu uzupełniającym przy chemioterapii. Podawane dożylnie wzmacniają mechanizmy obronne ludzkiego organizmu i pomagają w zwalczaniu wielu rodzajów nowotworów [4].

Na temat tzw. beta-glukanów opublikowano ponad 6000 artykułów naukowych, ale niemal wszystkie dane w zakresie profilaktyki infekcji jeszcze do niedawna pochodziły z badań z zastosowaniem szalek Petriego i badań na zwierzętach [5]. Wszystko zmieniło się w 2009 r., kiedy to przeprowadzono serię eksperymentów z udziałem sportowców. Wyniki były pozytywne, ale chodziło tutaj o maratończyków [6]. A co z resztą populacji? Zaraz się przekonamy.

W 2013 r. przeprowadzono w tym zakresie podwójnie zaślepione, randomizowane, kontrolowane placebo badanie z udziałem osób niebędących sportowcami [7]. Wykazano w nim, że beta-glukan zawarty w produktach takich jak drożdże piekarskie i piwowarskie oraz płatki drożdżowe, wspomaga obronę naszego organizmu przed patogenami [7]. Wśród osób, które zjadały mniej więcej łyżkę płatków drożdżowych dziennie ryzyko nawrotów przeziębienia było o 25% niższe [7]. Co więcej, nawet jeśli zdarzyło im się zachorować, wywołane przeziębieniem problemy ze snem były w ich przypadku mniej uciążliwe [7].

A jakie efekty przyniosłoby pół łyżki płatków drożdżowych dziennie? Równie imponujące: duży spadek w liczbie przypadków przeziębienia i złagodzenie objawów [8]. Z czego to wynika? W badaniu z 2012 r. [9] wykazano, że płatki drożdżowe nie tylko łagodzą objawy infekcji górnych dróg oddechowych, ale również poprawiają chorym nastrój i wiążą się z wyraźnym przypływem sił witalnych. Naukowcy podejrzewają, że to zasługa zawartego w płatkach drożdżowych błonnika, który przeciwdziałać może negatywnym skutkom przeciążenia układu odpornościowego [9].

Jeśli chodzi o skutki uboczne, dwóch uczestników skarżyło się na bóle brzucha, ale obaj należeli do grupy placebo [9].

Działanie antybiotyków i leków przeciwwirusowych polega na zabijaniu patogenów w sposób bezpośredni, natomiast związki zawarte w płatkach drożdżowych pobudzają naturalne mechanizmy obronne naszego organizmu, dzięki czemu, w przeciwieństwie do substancji syntetycznych, nie wpływają negatywnie na zdrowie naszych komórek [10]. Reakcja immunologiczna wynikać może z faktu, że nasz organizm tych związków po prostu nie rozpoznaje [10]. Tylko, czy takie przekonanie o obecności intruza nie grozi przypadkiem reakcją zapalną? Wręcz przeciwnie; płatki drożdżowe wywołują najwyraźniej reakcję przeciwzapalną [11]. Wygląda na to, że stanowią one takie lekarstwo dwa w jednym: z jednej strony wspierają nasz układ odpornościowy w walce z infekcją, z drugiej ‒ przeciwdziałają rozwojowi stanu zapalnego [12]. Naukowcy podsumowali, że doustne przyjmowanie płatków drożdżowych jest bezpieczne i skuteczne [12]. Kluczowe znaczenie ma tutaj słowo „doustne”. Podawanie dożylne jest zdecydowanie niezalecane [12], niezależnie od stopnia zamiłowania do tego produktu.

Płatki drożdżowe zawierają dużo puryn, więc w przypadku osób po przeszczepie oraz cierpiących na dnę moczanową albo kamienie nerkowe z kwasu moczowego dzienna dawka nie powinna przekraczać jednej łyżeczki [12]. A co z resztą populacji? Płatki drożdżowe możemy sobie jeść do woli, czy lepiej jednak zachować ostrożność? W Kalifornii, na przykład, na opakowaniach płatków drożdżowych znaleźć można ostrzeżenie, że stężenie pewnej zawartej w tym produkcie substancji przekracza dopuszczalne limity bezpieczeństwa, co grozić może rozwojem raka lub wad wrodzonych płodu [13]. Jak się okazuje, chodzi tutaj o ołów [13].

Zgodnie z prawem stanowym Kalifornii produkty spożywcze nie mogą zawierać więcej niż pół mikrograma ołowiu na dzienną porcję [13]. Jak w tym kontekście wypadają popularni amerykańscy producenci płatków drożdżowych? Według firmy KAL stężenie ołowiu w ich produkcie wynosi mniej niż 3 ppm, czyli niecałe 45 mikrogramów na porcję ‒ obowiązujący w Kalifornii limit przekraczają więc niemal stukrotnie. Plus za to, że przynajmniej mają tego świadomość, bo już Bob’s Red Mill, czy Frontier Coop swoich produktów na zawartość ołowiu w ogóle nie testują. Byli za to skłonni do udzielenia informacji w tym zakresie, w przeciwieństwie do firmy Red Star, która nie odpowiedziała na wielokrotne próby nawiązania kontaktu. Now Foods utrzymywało, że bada swoje płatki drożdżowe na zawartość ołowiu i że stężenie tego związku w ich produkcie, a przynajmniej w ostatnich jego partiach, nie przekracza kalifornijskiego limitu w wysokości pół mikrograma na porcję. Nie byli jednak skłonni przedstawić żadnej dokumentacji, która potwierdzałaby prawdziwość tych twierdzeń.

Najlepiej wypadła firma Bragg; stężenie ołowiu w ich płatkach drożdżowych wynosi poniżej 0,01 ppm, co potwierdzili wynikami testów laboratoryjnych. Jest to mniej niż połowa limitu obowiązującego w Kalifornii, a bardziej rygorystycznego nie ma chyba nigdzie. Dla porównania: jeśli chodzi o dopuszczalne stężenie ołowiu w słodyczach przeznaczonych do spożycia przez małe dzieci, dla lizaków, na przykład, limit ustanowiony przez FDA wynosi 2 mikrogramy dziennie [14]. Jednak, jak wiadomo, im mniej ołowiu tym lepiej.

Źródło: https://nutritionfacts.org/

The post Płatki drożdżowe w profilaktyce przeziębień first appeared on Akademia Siła Roślin.

Artykuł Płatki drożdżowe w profilaktyce przeziębień pochodzi z serwisu Akademia Siła Roślin.

Zgodnie z zaleceniami Amerykańskiego Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) wszyscy powyżej 6. miesiąca życia powinni co roku szczepić się przeciwko grypie, chyba że występują ku temu jakieś przeciwwskazania, np. alergia na którykolwiek ze składników szczepionki [1]. Najlepiej zaszczepić się przed końcem października, ale korzyści przynieść może szczepionka przyjęta nawet w grudniu lub później [1].

Na ile skuteczne są szczepienia przeciw grypie? Wszystko zależy od roku, ale zazwyczaj ryzyko złapania grypy spada o ok. 40-50% [2]. Zatem w przypadku zdrowych osób dorosłych można z umiarkowaną pewnością założyć, że ryzyko zachorowania zmniejszyć można z mniej więcej 2% do nieco poniżej 1% [3]. W przypadku osób starszych zaobserwować można podobny spadek ryzyka względnego, jednak ryzyko podstawowe jest dla tej grupy wyższe, a potencjalne skutki zachorowania bardziej poważne; bezwzględne korzyści są zatem większe [4]. Najbardziej imponujące rezultaty szczepionka przeciw grypie osiąga w przypadku dzieci: wysoka pewność dowodów i znaczący spadek ryzyka [5]. Jednak nawet zakładając najlepszy z możliwych scenariuszy, szczepionka nie jest w stanie całkowicie wyeliminować ryzyka. Zatem jak jeszcze możemy się chronić?

Każdego roku w USA odnotowuje się miliony przypadków grypy i setki milionów przypadków przeziębień [6]. Może remedium na tego typu dolegliwości są jagody czarnego bzu [6]? W probówce ekstrakt z czarnego bzu jest w stanie zahamować wzrost patogenów, w tym wirusa grypy [7]. W naczyniu Petriego może niemal 45 razy zwiększyć liczbę produkowanych przez układ odpornościowy cząsteczek zwalczających grypę, w tym czynnika martwicy nowotworu [8]. U myszy sok z bzu może wspomóc walkę z wirusem [9]. A jak sprawdzi się u ludzi?

Pierwsze badanie kliniczne w tym zakresie opublikowane zostało w latach 90.: podwójnie zaślepione, randomizowane, kontrolowane placebo badanie nad leczeniem objawów grypopodobnych [10]. Szanse na poprawę przed upływem pięciu dni w grupie interwencyjnej okazały się 20 razy wyższe niż w grupie kontrolnej [10]. Bardzo podobne wyniki wykazano w dwóch kolejnych badaniach w tym zakresie [11] [12], również podwójnie zaślepionych, randomizowanych i kontrolowanych placebo. Wśród uczestników przyjmujących czarny bez zaobserwowano przyspieszenie procesu leczenia.

Ciekawe badanie opublikowano w 2016 r. [13]: suplementacja czarnego bzu w leczeniu objawów przeziębienia wśród pasażerów samolotów; randomizowane, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo badanie, z udziałem 312 pasażerów, podróżujących klasą ekonomiczną. Wyniki badania wskazują, że przyjmowanie czarnego bzu nie pomaga w zapobieganiu przeziębieniom, ale pozwala ograniczyć czas trwania i nasilenie objawów wśród osób już przeziębionych [13]. W grupie, w której zastosowano suplementację czarnego bzu objawy choroby utrzymywały się średnio dwa dni krócej, w porównaniu z grupą kontrolną [13].

W podobnym badaniu nad suplementacją echinacei [14], również odnotowano ograniczenie nasilenia objawów, jednak wyniki były w tym przypadku na granicy istotności statystycznej [14]. Mimo że większość pojedynczych badań nad echinaceą nie wykazała poprawy istotnej statystycznie, w wyniku ich zestawienia okazuje się, że zapadalność na przeziębienia ograniczyć można o ok. 20% [15] (pozostają jeszcze obawy związane z selektywnym zgłaszaniem i złudzeniem publikacyjnym, ponieważ w akcji zaginął najwyraźniej pokaźny zbiór danych, a nawet i całe badania, co budzi podejrzenia, że „niewygodne” badania zostały po prostu ukryte) [15]. W związku z powyższym korzyści związane z suplementacją echinacei pozostają na chwilę obecną nie potwierdzone [15]. Badania nad jagodami czarnego bzu wykazały jednak pozytywne wyniki, co oznacza, że suplementacja czarnym bzem może stanowić skuteczny sposób leczenia, pod warunkiem, że nie ma potrzeby zastosowania leczenia bardziej poważnego [6]. Problem polega na tym, że istnieje tu wyraźny konflikt interesów: wszystkie cztery badania nad czarnym bzem sfinansowane zostały przez producentów suplementów z czarnego bzu [6].

A co z innymi owocami jagodowymi [16]? W 2013 r. opublikowano randomizowane, kontrolowane placebo badanie interwencyjne nad korzyściami płynącymi ze spożycia żurawiny [17]. Badanie sfinansowane zostało, jak można się było spodziewać, przez Ocean Spray, czyli producenta przetworów z żurawiny. Jak się okazało, wśród uczestników, którzy przez dziesięć tygodni pili niskokaloryczny sok żurawinowy zaobserwowano niemal pięciokrotnie szybsze namnażanie komórek gamma delta T [17]. Są to komórki odpornościowe, które stanowią naszą pierwszą linię obrony [17]. Wśród uczestników w tej grupie nie odnotowano, co prawda, mniejszej liczby przeziębień, ale objawy u osób chorych wydawały się mniej nasilone. Mimo wszystko w wielu przypadkach przeziębieni nie byli w stanie iść do pracy, czy nawet wykonywać swoich codziennych czynności.

Żurawina, w przeciwieństwie do czarnego bzu, u nikogo nie wywołała przynajmniej zapalenia trzustki [18]. Dla pewnego mężczyzny przyjmowanie ekstraktu z czarnego bzu skończyło się atakiem ostrego zapalenia trzustki ‒ nagłym, bolesnym stanem zapalnym w trzustce [18]. Objawy ustąpiły wraz z zaprzestaniem suplementacji, po czym powróciły po latach, gdy mężczyzna postanowił dać owocom jeszcze jedną szansę. Przypadek ten wskazuje na istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy przyjmowaniem czarnego bzu a zapaleniem trzustki [18]. A może zamiast suplementacji ekstraktu z jagód czarnego bzu lepszym rozwiązaniem byłoby po prostu jedzenie owoców w całości? Tak, ale pod warunkiem, że zostaną one wcześniej ugotowane [19]. Spożycie surowych jagód czarnego bzu grozi bowiem ostrymi wymiotami [19].

Na własnej skórze przekonał się o tym dr Michael Greger. O „najgorszym dniu w swoim życiu” opowiedział w wywiadzie dla London Real [20]. Jak się okazuje, jagody czarnego bzu wytwarzają cyjanek [21], i to w stężeniu na tyle dużym, że świeżo wyciśnięty sok z tych owoców podany na spotkaniu zaskutkować może pilną ewakuacją medyczną uczestników [22].

Źródło: https://nutritionfacts.org/

The post Właściwości zdrowotne i skutki uboczne czarnego bzu: lekarstwo na przeziębienie i grypę? first appeared on Akademia Siła Roślin.

Artykuł Właściwości zdrowotne i skutki uboczne czarnego bzu: lekarstwo na przeziębienie i grypę? pochodzi z serwisu Akademia Siła Roślin.