Wszystkie artykuły z tej serii:

1. Czy czosnek odstrasza komary?
2. Ochrona przed komarami ‒ skuteczność piwa, bananów i witamin z grupy B

W 2018 r. przeprowadzono ankietowe badanie internetowe nad osobistymi strategiami odstraszania komarów [1]. Wyniki ujawniły najróżniejsze, przedziwne taktyki, od pozostawiania przy łóżku przekrojonego na pół pomidora, po nacieranie się niedopałkiem papierosa nasączonym alkoholem [1]. Według niektórych picie alkoholu, a konkretnie ginu z tonikiem, również działa odstraszająco na komary [1]. Nie zabrakło też ciekawych sposobów żywieniowych. Przed komarami ma rzekomo chronić wykluczenie z diety cukru, mięsa, czy bananów [1]. Z tym że banany okazały się tutaj kwestią sporną. Część badanych twierdziła, że bananów lepiej unikać, a część, wręcz przeciwnie, że banany trzeba jeść [1]. Byli też tacy, którzy utrzymywali, że banany dobrze sprawdzają się, gdy natrzemy sobie nimi skórę [1].

Jeść banany? Unikać bananów? Kwestię tę próbowali rozstrzygnąć naukowcy z Wisconsin w 2018 r. [2]: „Wpływ spożycia bananów na atrakcyjność człowieka jako potencjalnego żywiciela komarów”. Uczestników losowo podzielono na dwie grupy, z których jedna jadła winogrona, a druga banany [2]. Która grupa była potem bardziej apetyczna dla komarów? Eksperyment wykazał, że istnieje silny związek między spożyciem bananów i wzrostem zainteresowania ze strony komarów. Efekt ten utrzymuje się nawet przez kilka godzin [2]. Zjedzenie jednego banana w ciągu pierwszej godziny przełożyło się na styczność z mniej więcej 11 dodatkowymi komarami, a w ciągu drugiej godziny przybyło ich jeszcze 7 [2]. Tymczasem winogrona w ogóle nie zwiększyły zainteresowania ludzką krwią [2]. Co ciekawe, liczba spożytych bananów nie miała tutaj żadnego znaczenia. Po zjedzeniu na raz jednego banana badani przyciągali tyle samo komarów, co po zjedzeniu trzech [2]. Naukowcy podsumowali swoje wieloletnie badania, stwierdzając, że spożycie bananów zwiększa atrakcyjność człowieka dla komarów na kilka godzin, podczas gdy winogrona nie mają takiego wpływu na komary. Należy jednak zaznaczyć, że u niektórych osób efekt ten może w ogóle nie występować [2].

No to teraz pora na gin z tonikiem. Niektórzy twierdzą, że alkohol odstrasza owady [3], inni natomiast, że jest wręcz na odwrót [4]. Rozwiać wątpliwości w tym zakresie postanowili autorzy badania z 2002 r. [4]. Eksperyment, któremu poddali uczestników, polegał na wypiciu piwa i wsadzenia ręki do pudełka pełnego komarów [4]. Wyniki ujawnia już sam tytuł: „Spożycie alkoholu zwiększa atrakcyjność człowieka jako potencjalnego żywiciela komarów” [4]. Po tym, jak badani wypili po butelce piwa, na ich rękach usiadło ok. 50% owadów [4]. Dla porównania wcześniej odsetek komarów zainteresowanych krwią uczestników wyniósł tylko ok. 40% [4]. Nic nie wskazuje na to, by ta różnica miała cokolwiek wspólnego z wywołanymi przez alkohol zmianami w produkcji potu, czy w temperaturze skóry [4]. Większego znaczenia nie ma tu też zmniejszenie czujności, czy słabsza koordynacja ruchowa [4]. Musi to być zatem kwestia, czegoś, co po spożyciu alkoholu nasz organizm zaczyna wydzielać [4]. We wnioskach autorzy badania napisali, że skoro wypicie piwa przełożyło się na znaczący wzrost liczby owadów, które usiadły na rękach uczestników, alkohol zwiększa atrakcyjność człowieka jako potencjalnego żywiciela komarów [4]. Nie wiadomo jednak, czy dotyczy to alkoholu ogółem, czy może raczej tylko piwa. Poza tym przetestowano tutaj tylko jeden gatunek komarów ‒ ten, który przenosi choroby typu denga, Zika i żółta gorączka.

A co z komarami przenoszącymi malarię? Stopień ich zamiłowania do alkoholu zmierzono w badaniu z 2010 r. [5]. Uczestnikami byli tutaj ochotnicy, których podzielono na dwie grupy [5]. Pierwsza grupa (25 osób) piła piwo, druga grupa (18 osób), w ramach kontroli, piła wodę [5]. Do oceny atrakcyjności uczestników w grupie eksperymentalnej wykorzystano 2500 komarów, a w grupie kontrolnej ‒ 1800 komarów [5]. Jakie były wyniki? Woda nie wywołała żadnych zmian, za to pod wpływem spożycia piwa uczestnicy stali się dla komarów bardziej atrakcyjni [5]. Można odnieść wrażenie, jakby komary były jakoś specjalnie zaprogramowane na alkohol, lub po prostu samo piwo. Wystarczy, że wyczują je u kogoś, a atrakcyjność takiej osoby jako ich potencjalnego żywiciela automatycznie wzrasta.

Na chwilę obecną banany i piwo to jedyne elementy diety, których działanie wabiące komary zostało udowodnione w badaniach naukowych [2]. No dobrze, ale naszym celem jest raczej odstraszanie komarów, nie ich przyciąganie. Jak w ochronie przed tymi owadami sprawdzi się suplementacja witamin z grupy B? Rozwiązanie to często zalecane jest w mediach, szczególnie w Internecie [6]. Pierwsze badania w tym zakresie przeprowadzono ponad 50 lat temu [7]. Uczestnikom podano tutaj witaminy B1 i B6, a następnie poddano ich serii różnych testów [7]. Niestety komary gryzły badanych jak gdyby nigdy nic ‒ zawzięcie i nawet bez wahania [7]. Działanie witamin przetestowano tutaj tylko na czterech osobach, jednak, ze względu na wyraźny brak jakichkolwiek właściwości odstraszających, badania nigdy nie powtórzono [7]. „Sądzimy, że udało nam się obalić hipotezę, jakoby przyjmowane doustnie witaminy miały działać odstraszająco na komary” ‒ takimi właśnie słowami podsumowali eksperymenty sami autorzy publikacji, ale przecież mowa tu tylko o witaminach B1 i B6 [7]. A co z B2, B3, B5, B9 i B12? Zaraz się przekonamy.

Podobnych badań nad suplementacją witamin z grupy B w ochronie przed komarami w literaturze naukowej mamy jeszcze kilka [6]. We wszystkich przypadkach wyniki są takie same: w roli repelentów przeciwko komarom kompleksy witamin z grupy B są bezskuteczne [6]. Badania te miały jednak swoje ograniczenia: bardzo mała liczba uczestników, jeden gatunek komarów i tylko kilka witamin z gruby B wziętych do analizy [6]. Dlatego też w 2005 r. naukowcy postanowili, że czas już rozstrzygnąć tę kwestię raz na zawsze. Tym razem wzięto już pod uwagę wszystkie witaminy z grupy B: B1, B2, B3, B5, B6, B7 (znaną również jako biotyna), B9 i B12 [6]. Sprawdzono tutaj również, jakie efekty daje suplementacja wysokich dawek samej tiaminy (witaminy B1), która ze wszystkich witamin z grupy B ma być niby tą najskuteczniejszą [6]. W rzeczywistości wszystkie okazały się jednak całkiem bezskuteczne [6]. A szkoda, taki doustny repelent przeciw owadom naprawdę by nam się przydał [8]. Niestety nawet witamina B1 nie wykazuje pożądanego efektu [8]. Dotyczy to także tzw. plastrów odstraszających komary, które mają rzekomo dostarczać tiaminy przez skórę [9]. Nie udowodniono tutaj, by wykazywały one jakiekolwiek działanie ochronne [9].

Podsumowując: witamina B1, znana również jako tiamina, stosowana wewnętrznie, nie jest skutecznym środkiem odstraszającym komary [9]. Mało tego, nie zadziałała też stosowana miejscowo na skórę [9]. Porażka za porażką… Aż żal się robi tych biednych ochotników: półnadzy, zamknięci w jednym pomieszczeniu z setką latających krwiopijców [9]. Zdecydowanie budzą współczucie, szczególnie jeśli wziąć pod uwagę odnotowaną częstotliwość ukąszeń: nawet do 96 na minutę [10]. Strach pomyśleć, co by się działo, gdyby wcześniej badanych naszła ochota na banany i piwo…

Źródło: nutritionfacts.org

The post Ochrona przed komarami ‒ skuteczność piwa, bananów i witamin z grupy B first appeared on Akademia Siła Roślin.

Artykuł Ochrona przed komarami ‒ skuteczność piwa, bananów i witamin z grupy B pochodzi z serwisu Akademia Siła Roślin.

Wstęp: Kilka tygodni temu opublikowaliśmy serię artykułów na temat repelentów, w których DEET porównaliśmy z alternatywnymi produktami naturalnymi. Wszystkie omówione tam preparaty przeznaczone były do użytku zewnętrznego, m.in. do stosowania na ubrania lub skórę. A czy jedzenie też może odstraszać owady? Weźmy na przykład czosnek. W dalszym ciągu nie wiemy, jak skutecznie radzi sobie z wampirami, a co z innymi krwiopijcami? Jak wyglądają wyniki badań naukowych nad użytecznością czosnku w odstraszaniu komarów? Zaraz się przekonamy. Zapraszamy do lektury.

Wszystkie artykuły z tej serii:

1. Czy czosnek odstrasza komary?
2. Ochrona przed komarami ‒ skuteczność piwa, bananów i witamin z grupy B

Czy prawdą jest, że niektórzy ludzie przyciągają komary bardziej niż inni? Najwyraźniej tak i to, jak się okazuje, z przyczyn genetycznych [1]. W parze bliźniąt jednojajowych, których DNA jest praktycznie identyczne, prawdopodobieństwo, że obie osoby będą dla komarów równie atrakcyjne, jest wyższe niż w przypadku bliźniąt dwujajowych, których DNA jest takie samo tylko w 50% [1]. Oznacza to, że u podłoża tych różnic musi leżeć jakiś wyczuwalny dla komarów czynnik genetyczny [1]. Pytanie tylko, czy komarom bardziej podobają się ludzie, którzy pachną ładniej, czy może raczej wręcz przeciwnie… [1].

W przypadku kobiet ciąża jest czynnikiem, który zwiększa ryzyko ugryzienia przez komara aż dwukrotnie [2]. Wiemy też na pewno, że komary antropofilne, czyli takie, których preferowanym żywicielem jest człowiek, przyciąga pot [3]. Chociaż wygląda na to, że za wabiące działanie ludzkiego potu odpowiada jego unikatowy skład [4], nie bez znaczenia jest też najwyraźniej część ciała, która ten pot wydziela [5]. W badaniu z 2016 r. [5] próbki pobrane spod pach były dla komarów mniej atrakcyjne niż te z dłoni i ze stóp (Wykres 1). Według naukowców była to wina pozostałości dezodorantu [5]. W późniejszym eksperymencie uczestnicy zaprzestali stosowania jakichkolwiek produktów pielęgnacyjnych i po pięciu dniach różnice były już niewykrywalne [5].

W kategorii publikacji przyprawiających o gęsią skórkę zdecydowanie wygrywa badanie z 2018 r. [6]. Przenoszone przez komary pasożyty malarii zabijają rocznie setki tysięcy osób. Paradoksalnie, te same pasożyty sprawiają, że stajemy się bardziej atrakcyjni dla komarów, które je przenoszą [6]. W sumie dla takiego pasożyta trudno chyba o lepszy sposób na transfer z człowieka na człowieka. Zamiast zdawać się na ślepy los, niektóre pasożyty stosują wobec swoich żywicieli wyszukane techniki manipulacji [6]. Weźmy na przykład pasożyta o nazwie Toxoplasma gondii, który, w celu przedostania się do mózgu kota, sprawia, że zakażone myszy lgną do zapachu kociego moczu. Albo wirusa wścieklizny, który wywołuje u zarażonego zwierzęcia ataki agresji, by wraz z jego śliną przedostać się do organizmu ugryzionej ofiary. Istnieje nawet pasożyt, który z mrówek rozprzestrzenia się na ptaki [6]. W tym celu kolor brzucha owada zmienia na jaskrawoczerwony, żeby wyglądem przypominał jakiś dojrzały owoc [6]. Efekty widzimy na poniższych zdjęciach [7]. Zarażona mrówka wystawia następnie brzuch do góry, wabiąc owocożerne ptaki [7]. I właśnie na tej samej zasadzie w wyniku zakażenia pasożytem wywołującym malarię człowiek staje się wyjątkowo smakowity dla komarów.

Co możemy zrobić, aby nieco pogorszyć swoje walory smakowe? Na naszej stronie mamy już artykuły na temat środków odstraszających komary, zarówno tych syntetycznych, jak i naturalnych, przeznaczonych do stosowania na skórę. A czy jakieś działanie ochronne może wykazywać też to, co jemy i pijemy?

Przeszukując literaturę naukową pod kątem diety i komarów, natrafić można na wiele ciekawostek. Jednakże w wielu przypadkach nie dotyczą one odstraszania insektów, tylko ich żywienia. Przykładowo dostępny jest artykuł o właściwościach SkitoSnack – specjalnego zamiennika posiłków na bazie sztucznej krwi [8]. W badaniach na myszach wykazano, że w zależności od tego, czym są karmione, gryzonie stają się dla komarów mniej lub bardziej atrakcyjne [9]. A co z ludźmi?

Jedna z najbardziej popularnych obiegowych teorii głosi, że przed gryzącymi owadami chroni suplementacja witamin z grupy B [10]. Teoretycznie skutecznie działać mają też czosnek, Marmite i Vegemite (pasty na bazie ekstraktu drożdżowego), drożdże piwne w tabletkach i alkohol [10]. Co na to badania naukowe?

W 2005 r. przeprowadzono badanie randomizowane, podwójnie zaślepione i kontrolowane placebo, nad skutecznością czosnku w roli środka odstraszającego komary [11]. Przekonanie, że czosnek odstrasza owady, jest dosyć powszechne, więc naukowcy z Connecticut postanowili sprawdzić, czy to rzeczywiście prawda [11]. Kryteria oceny obejmowały liczbę komarów, które uczestników nie ugryzły, liczbę komarów, które uczestników ugryzły, wagę komarów po ugryzieniu oraz ilość wypitej przez komary krwi [11]. W badaniu porównywano zarówno osoby, które jadły czosnek, jak i te, które czosnku nie spożywały [11]. Niestety nie udowodniono tutaj żadnego znaczącego działania ochronnego [11].

W sumie nie ma, co się dziwić. Jeśli posmarujemy skórę czosnkowym olejem, zastosowany preparat przestaje komarom przeszkadzać już po 30 minutach od użycia [12]. A może spożycie czosnku okaże się skuteczne w ochronie przed kleszczami? Wśród personelu wojskowego ryzyko ugryzienia przez kleszcza i rozwoju przenoszonych przez te owady chorób może być szczególnie wysokie [13]. Szwedzka armia przeprowadziła więc badanie randomizowane, kontrolowane i podwójnie zaślepione nad skutecznością czosnku w odstraszaniu kleszczy [13]. Uczestnikami było 100 żołnierzy piechoty morskiej, z których połowa przyjmowała codziennie czosnek w tabletkach, w ilości odpowiadającej mniej więcej jednemu ząbkowi [13]. Druga połowa, w ramach kontroli, przyjmowała placebo [13]. Następnie zrobiono wymianę i grupie kontrolnej zaczęto podawać czosnek, a grupie eksperymentalnej placebo [13]. Jakie były wyniki? Gdy uczestnicy przyjmowali czosnek, przypadków ugryzienia przez kleszcze odnotowano znacznie mniej, niż gdy dostawali placebo [13]. Spożycie czosnku powiązano więc z obniżeniem ryzyka ugryzienia o 20% [13].

Zawsze coś, ale w zanadrzu mamy przecież sprawdzone repelenty, które działają dużo lepiej. Weźmy na przykład permetrynę. W badaniach wykazano, że środki na bazie tego związku, stosowane na ubrania, wykazują 100-procentową skuteczność w ochronie przez strzyżakiem jelenim, tzw. latającym kleszczem ‒ wektorem boreliozy [14]. Stawka jest tutaj wysoka, więc może, zamiast polegać na pieczywie czosnkowym, lepiej postawić na skuteczne rozwiązania.

Źródło: nutritionfacts.org

The post Czy czosnek odstrasza komary? first appeared on Akademia Siła Roślin.

Artykuł Czy czosnek odstrasza komary? pochodzi z serwisu Akademia Siła Roślin.

Wstęp: Komary są nie tylko uciążliwe, ale i potencjalnie groźne dla naszego zdrowia. Mogą bowiem przenosić choroby typu gorączka Zika, czy denga. Od dziesięcioleci najpowszechniej stosowanym repelentem (środkiem odstraszającym m.in. komary) jest DEET. Co na temat jego bezpieczeństwa i skuteczności mówią nam badania naukowe? Czy istnieją jakieś lepsze, alternatywne rozwiązania naturalne? Wszystkiego dowiemy się w tej serii dwóch artykułów.

Wszystkie artykuły z tej serii:

1. Ochrona przed komarami – czy DEET rzeczywiście jest najlepszy?
2. Ochrona przed komarami ‒ naturalne alternatywy dla DEET

DEET uważany jest za najskuteczniejszy środek przeciw komarom [1]. Według autorów artykułu opublikowanego w 2002 r. w Journal of Family Practice nie ulega wątpliwości, że powinien być to jedyny repelent zalecany przez lekarzy. Inne produkty tego typu nie mogą się z nim nawet równać [1]. Ze względu na tak spektakularną skuteczność trudno wyobrazić sobie jakąkolwiek lepszą alternatywę [1]. Z drugiej strony zdarza się, że po zastosowaniu DEET dochodzi do ostrej reakcji alergicznej. Jednakże zdarzają się one niezwykle rzadko [2]. Nie mówiąc już o tym, że preparat roztapia plastik, więc należy przed nim chronić elementy typu oprawki okularów, czy niektóre części telefonów komórkowych [2]. Poza tym wielu konsumentom DEET nie odpowiada ze względu na zapach i uczucie, jakie pozostawia na skórze [2]. No to może ikarydyna? Ogólnie rzecz biorąc, z badań wynika, że w tej samej dawce DEET i ikarydyna wykazują działanie bardzo zbliżone [3]. Niektóre dowody wskazują nawet, że w przypadku ikarydyny ochrona może być trwalsza, a to wszystko bez podrażnień skóry, nieprzyjemnego zapachu i stopionych okularów [3].

Nic dziwnego, że ikarydyna zajęła pierwsze miejsce w rankingu najlepszych środków odstraszających owady, opublikowanym w 2016 r. przez magazyn Consumer Reports [4]. Dużo zależy jednak od stężenia. W stężeniu 20% ikarydyna uplasowała się na samym szczycie listy najlepszych preparatów przeciw komarom, ale już produkt, w którym repelentu było tylko 5%, okazał się jednym z najgorszych w całym rankingu [4]. A jak w przypadku ikarydyny wygląda kwestia toksyczności? Działania niepożądane, jeśli w ogóle jakieś występują, obejmują głównie podrażnienie/zaczerwienienie oczu, wymioty i podrażnienie jamy ustnej [5]. Preparatu nie wolno oczywiście zjadać ani pryskać nim sobie w oczy. Przypadkowe połknięcie nie stanowi jednak powodu do paniki. Działanie toksyczne ikarydyny jest w takich sytuacjach względnie znikome [5].

A jak z ochroną przed komarami radzą sobie gadżety elektroniczne? Jak do tej pory przeprowadzono w tym zakresie 10 badań i w żadnym nie wykazano, by tego typu urządzenia zmniejszały w jakimkolwiek stopniu liczbę komarów, które siadają na naszej skórze [6]. Ich bezskuteczność potwierdzają też eksperymenty terenowe. Jeśli chodzi o zapobieganie ukąszeniom, gadżety elektroniczne nie dają żadnych efektów [6].

Ikarydyna jest w pewien sposób związana z piperyną, związkiem zawartym w czarnym pieprzu. Nie zmienia to jednak faktu, że podobnie jak DEET, jest to syntetyczna substancja chemiczna. Mamy może w zanadrzu jakieś repelenty naturalne? Fakt, że coś jest naturalne, nie musi oczywiście oznaczać, że jest bezpieczne [7]. Strychnina, na przykład, jest silnie toksycznym, choć całkowicie naturalnym związkiem występującym w nasionach drzewa o nazwie kulczyba wronie oko [8]. Jeszcze bardziej śmiercionośna (100 tys. razy bardziej) jest rycyna, związek zawarty w nasionach rącznika pospolitego [8]. Mało tego, jeśli spojrzeć na 10 najbardziej niebezpiecznych trucizn, okazuje się, że każda z nich jest substancją całkowicie naturalną [9].

Sprawdzić jednak nie zaszkodzi. W badaniu z 2020 r. pod względem skuteczności w odstraszaniu komarów około 20 różnych olejków eterycznych porównano z placebo (kontrola) i z DEET [10]. Jak się okazało, trwałe efekty przyniosło tylko 5 olejków [10]. Te z mięty pieprzowej i z trawy cytrynowej zapewniły ochronę na 30 minut [10]. Olejki z mięty zielonej i z czosnku działały, ale tylko przez chwilę [10]. Najlepiej wypadł olejek cynamonowy, który odstraszał komary przez 1,5 godziny [10]. Pozostałe olejki eteryczne w żaden znaczący sposób nie ograniczyły przywabiania komarów ani chwilowo, ani bardziej długotrwale [10]. Dotyczy to, między innymi, olejku cytronelowego [10].

A przecież przed wynalezieniem DEET najczęściej stosowanym repelentem był właśnie olejek cytronelowy [11]. Po dziś dzień wchodzi on zresztą w skład wielu preparatów odstraszających, mimo że jego skuteczność pozostawia wiele do życzenia [11]. W niskich stężeniach zapewnia ochronę tylko na kilka minut, a w stężeniach wysokich może podrażniać skórę [12]. Podczas gdy DEET zapewnia całkowitą ochronę na sześć godzin, w przypadku olejku cytronelowego czas ten wynosi tylko 10,5 minuty [13]. W związku z powyższym olejek ten może być stosowany przy krótkotrwałej ekspozycji na komary niegroźne [12]. Nie jest jednak zalecany do ochrony przed komarami, które mogą przenosić poważne choroby [12]. Cytując artykuł z 2015 r. [12], olejki eteryczne są bezskuteczne, a ich stosowanie nie powinno być zalecane. Z tym że wtedy nikt nie wiedział jeszcze o olejku z eukaliptusa cytrynowego ‒ jedynym roślinnym repelencie zalecanym przez Amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC). Należy przy tym pamiętać, że nie może być on stosowany przez kobiety w ciąży i dzieci poniżej 3. roku życia [12].

Olejek z eukaliptusa cytrynowego odstrasza komary i kleszcze przez co najmniej 7 godzin, za co magazyn Consumer Reports mianował go jednym z trzech najlepszych środków ochrony przeciw owadom [14]. Wszystkie inne przetestowane produkty pochodzenia roślinnego okazały się bezskuteczne, lecz olejek z eukaliptusa cytrynowego był tutaj jedynym wyjątkiem [14]. Wykazano, że w stężeniu 40%, w przypadku agresywnych gatunków komarów, zapobiega on ukąszeniom przez 4-7 godzin od aplikacji, a mniej agresywne gatunki odstrasza przez ponad 12 godzin [11]. Ochronę zapewnia więc na dłużej niż repelenty z DEET w stężeniu co najmniej 10% [11].

Źródło: nutritionfacts.org

The post Ochrona przed komarami ‒ naturalne alternatywy dla DEET first appeared on Akademia Siła Roślin.

Artykuł Ochrona przed komarami ‒ naturalne alternatywy dla DEET pochodzi z serwisu Akademia Siła Roślin.

Wstęp: Komary są nie tylko uciążliwe, ale i potencjalnie groźne dla naszego zdrowia. Mogą bowiem przenosić choroby typu gorączka Zika, czy denga. Od dziesięcioleci najpowszechniej stosowanym repelentem (środkiem odstraszającym m.in. komary) jest DEET. Co na temat jego bezpieczeństwa i skuteczności mówią nam badania naukowe? Czy istnieją jakieś lepsze, alternatywne rozwiązania naturalne? Wszystkiego dowiemy się w tej serii dwóch artykułów.

Wszystkie artykuły z tej serii:

1. Ochrona przed komarami – czy DEET rzeczywiście jest najlepszy?
2. Ochrona przed komarami ‒ naturalne alternatywy dla DEET

Wbrew pozorom najgroźniejszym zwierzęciem na świecie nie jest wcale żarłacz biały czy kobra królewska. Nie są nimi też lwy, tygrysy i niedźwiedzie. W wyniku ataku rekina w skali roku ginie ok. 10 osób. Jakie gatunki są w takim razie najbardziej niebezpieczne? Drugie miejsce w tym haniebnym rankingu zajmujemy my, ludzie. Najgorsze są natomiast komary.

W skali światowej zagrożone zakażeniem dengą w wyniku ugryzienia komara są dosłownie miliardy osób, a setki tysięcy umierają co roku na przenoszoną przez komary malarię [1]. Nowe choroby typu Zika niezmiennie stanowią zagrożenie dla światowego zdrowia publicznego [2]. Problem jest na tyle poważny, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca kobietom zamieszkującym obszary występowania wirusa Zika odłożenie planowanej ciąży do momentu, aż na temat choroby dostępnych będzie więcej informacji [3]. A co ze środkami odstraszającymi komary? Który będzie najlepszy?

Obecnie mamy dostępne produkty na bazie permetryny, substancji pozyskiwanej z kwiatów chryzantemy, którą spryskuje się ubrania [4]. A czy mamy coś, co można stosować bezpośrednio na skórę? W tej grupie zdecydowanie wiedzie prym DEET [5]. Środek ten uważany jest za złoty standard ochrony w sytuacjach, gdy bezwzględnie konieczne jest uniknięcie ukąszenia [5]. Powstał w latach 40. XX w., pierwotnie na użytek amerykańskiego wojska [6]. Od dawna to właśnie DEET uważany jest za pierwszą linię obrony przed komarami [4]. Jeśli chodzi o skuteczność, ok. 20-50% repelentów na bazie DEET zapewnia ochronę przed ukąszeniem nawet na kilka godzin [4]. Z tym że mowa tu konkretnie o preparatach przeznaczonych do wcierania w skórę [4].

Bransoletki z DEET są bezskuteczne. Komary odstraszane są tylko z miejsca fizycznie przykrytego przez bransoletkę. Taką ochronę zapewniłaby też zwykła bransoletka ze środkiem przeciwkomarowym, więc dodatek repelentu nie robi tak naprawdę żadnej różnicy [4]. W przypadku bransoletek z DEET albo z olejkiem cytronelowym bardziej rozległe działanie utrzymuje się tylko przez 12-18 sekund [5]. Jeśli chodzi o bezpieczeństwo, DEET uznaje się za bezpieczny nawet dla kobiet w II i III trymestrze ciąży i dla dzieci powyżej drugiego miesiąca życia [4]. Należy zaznaczyć, że DEET może powodować uszkodzenia plastiku i materiałów syntetycznych [4]. W związku z powyższym należy zachować ostrożność przy stosowaniu preparatu w pobliżu plastikowych zegarków, okularów i tkanin syntetycznych [4]. Nylon jest na jego działanie odporny. Uszkodzeniom ulegają natomiast lycra, wiskoza, acetat i barwiona skóra, jak również plastik (np. oprawki okularów) i winyl (np. siedzenia w niektórych samochodach) [6].

DEET jest wchłaniany przez skórę do krwiobiegu, ale po kilku godzinach w organizmie nie ma już po nim nawet śladu [7]. Czy wywołuje jakieś niepożądane skutki uboczne? Panuje powszechne przekonanie, że DEET może być szkodliwy [8]. Prawdopodobnie jednak są to obawy przesadzone [8]. Preparat został dopuszczony do użytku 40 lat temu i od tego czasu był stosowany przez ludzi miliardy razy [5]. Profil bezpieczeństwa DEET jest naprawdę imponujący. Od 1960 r. w literaturze medycznej odnotowano niecałe 50 przypadków poważnej toksyczności, z czego większość udało się wyleczyć [5]. Udokumentowane zdarzenia niepożądane czy zgony były z reguły wynikiem nadużywania lub nieprawidłowego stosowania preparatu [6], np. wypicia DEET w ramach próby samobójczej [9].

Jak wygląda prawidłowe stosowanie preparatu? Wystarczy postępować zgodnie z instrukcjami na opakowaniu [10]. DEET nie wolno nanosić na uszkodzoną bądź podrażnioną skórę [10]. Omijać należy okolice oczu i ust, a w pobliżu uszu nanosić tylko niewielkie ilości [10] (żeby uniknąć przypadkowego przedostania się preparatu do oczu lub jamy ustnej [11]). Preparatu nie można rozpylać bezpośrednio na twarz. Najpierw należy rozetrzeć go w dłoniach i dopiero potem wklepać w skórę twarzy, omijając oczywiście okolice oczu i ust [12]. W przypadku dzieci, ze względu na ryzyko połknięcia, powinny one stosować DEET pod nadzorem dorosłych [10]. Preparat należy nanosić tylko na odsłoniętą skórę albo na ubrania ‒ nigdy pod [10]. Po powrocie z dworu skórę należy umyć wodą z mydłem, a spryskane ubrania uprać [10]. Jeśli po zastosowaniu DEET wystąpi reakcja alergiczna, należy zaprzestać stosowania, zmyć preparat ze skóry i skontaktować się z lokalnym ośrodkiem informacji toksykologicznej, a w przypadku wizyty u lekarza ‒ wziąć ze sobą opakowanie [10].

No dobrze, to jaki preparat odstrasza komary najskuteczniej [13]? Zgodnie z wynikami testów porównawczych DEET jest zdecydowanie bezkonkurencyjny [13]. Z tym że mowa tu o badaniu sprzed około 20 lat [13]. Może od tego czasu na rynku pojawiło się coś nowego, co dla odmiany nie stapiałoby okularów? Przekonamy się o tym w następnym artykule.

Źródło: nutritionfacts.org

The post Ochrona przed komarami – czy DEET rzeczywiście jest najlepszy? first appeared on Akademia Siła Roślin.

Artykuł Ochrona przed komarami – czy DEET rzeczywiście jest najlepszy? pochodzi z serwisu Akademia Siła Roślin.