Czyszczenie języka ‒ metody i częstotliwość

Wstęp: Jest to ostatni z serii pięciu artykułów na temat czyszczenia języka. Czym jest skrobanie języka i czy jest to najskuteczniejsza z metod jego czyszczenia? Zaraz się przekonamy. Zapraszamy do lektury.

Wszystkie artykuły z tej serii:

  1. Wpływ skrobania języka na płytkę nazębną, zapalenie dziąseł i próchnicę
  2. Czyszczenie języka w leczeniu halitozy ‒ skrobanie vs. szczotkowanie
  3. Czy czyszczenie języka powoduje raka?
  4. Związek między czyszczeniem języka i zdrowiem serca
  5. Czyszczenie języka ‒ metody i częstotliwość

W poprzednich artykułach z tej serii ustaliliśmy, że czyszczenie języka jest najlepszym sposobem na pozbycie się nieświeżego oddechu [1]. Dodatkowym bonusem jest korzystny wpływ na kontrolę ciśnienia krwi [2]. Codzienne czyszczenie języka zwiększa liczebność i aktywność metaboliczną dobrych bakterii w jamie ustnej, które wytwarzają tlenek azotu, czyli związek odpowiedzialny za prawidłowe rozszerzanie tętnic [2]. To jednak nie wszystko.

W badaniu z 2004 r. [3] wykazano, że po dwóch tygodniach czyszczenia języka zwiększa się nasza wrażliwość na słony smak, a opublikowane w 2018 r. [4] badanie uzupełniające pokazało, że efekty przynosi już nawet jedno czyszczenie. Przed i po tym, jak badani przeprowadzili czyszczenie języka przy zastosowaniu skrobaczki, na język podano im po jednej kropli zupy pomidorowej [4]. Jak się okazało, po skrobaniu języka smak słony odczuwali znacznie bardziej intensywnie [4]. Dlaczego to takie ważne? Ponieważ jeśli zwykłe czyszczenie języka może zmienić subiektywnie odczuwaną intensywność słonego smaku, możliwe, że mamy w zanadrzu sposób na szybkie zmniejszenie spożycia soli, bez uszczerbku dla doznań smakowych [4]. Wobec tego autorzy badania zalecają codzienne czyszczenie języka w celu przestawienia organizmu na jedzenie o niższej zawartości soli [4], czyli, w gruncie rzeczy, mniej śmiercionośne [5]. W końcu nadmierne spożycie sodu jest najbardziej zabójczym aspektem naszej diety, odpowiedzialnym za miliony zgonów rocznie [6]. Czyszczenie języka jest więc zdecydowanie wskazane, nawet jeśli tylko z tego jednego powodu.

No dobrze, a jaką najlepiej wybrać metodę? W przeglądzie systematycznym i metaanalizie z 2013 r. [7] wykazano, że czyszczenie języka niesie za sobą pewne korzyści. Dostępne na chwilę obecną dowody są jednak niewystarczające, by określić optymalną częstotliwość, czas trwania, czy metodę czyszczenia [7]. Sprawdzić jednak nie zaszkodzi. Może coś jednak da się z tych danych wywnioskować? Jeśli chodzi o leczenie nieświeżego oddechu, skrobanie języka okazuje się nieco bardziej skuteczne niż jego szczotkowanie [8]. Może to wynikać z faktu, że szczoteczka do zębów jest węższa niż skrobaczka do języka [9]. Jednak na rynku dostępne są teraz szczoteczki do zębów wyposażone w specjalną powierzchnię do czyszczenia języka w tylnej części główki [10]. Pod względem skuteczności w poprawie nieświeżego oddechu dorównują one tradycyjnym skrobaczkom [10].

Niektórzy ludzie wolą czyścić język przy zastosowaniu skrobaczki, ponieważ szczotkowanie w większym stopniu wywoływać może bowiem odruch wymiotny [3]. Z drugiej strony w przypadku szczotkowania odpada konieczność kupowania dodatkowych gadżetów [3].

Jeśli chodzi o technikę czyszczenia, tylną część języka trzeba uwzględniać tu obowiązkowo [11]. Należy też pamiętać, że czyszczenie powinno być delikatne, tak aby języka nie uszkodzić [11]. Zbyt mocne naciskanie skrobaczką może skutkować urazami [12]. Poza tym czyścić należy tylko górną powierzchnię języka, bez części bocznych [12].

A co z częstotliwością? Zęby należy myć dwa razy dziennie, ale wygląda na to, że co do zaleceń w zakresie czyszczenia języka jak na razie nie mamy pewności [12]. Wobec tego w badaniu z 2008 r. [13] naukowcy postanowili sprawdzić, w jakim tempie po czyszczeniu język na nowo pokrywa się osadem. Uczestnikami były osoby, które na przynajmniej 20% powierzchni języka miały warstwę osadu na tyle grubą, że koloru różowego w ogóle nie było widać [13]. Przed rozpoczęciem eksperymentu pokryta osadem była mniej więcej jedna trzecia języka, a po czyszczeniu nalot zajmował już tylko 10% [13]. No to teraz kluczowe pytanie: po jakim czasie osad wrócił do stanu wyjściowego? Średnio po dwóch dniach, wobec czego czyszczenie języka prawdopodobnie powinno być wykonywane codziennie [13].

Jaka skrobaczka będzie najlepsza? W badaniu z 2017 r. [14] uczestnicy wypróbowali dziewięć różnych marek [14]. Oceny dokonali w oparciu sześć różnych kryteriów [14]. Najwięcej punktów przyznano markom Meridol® i Scrapy® [14].

Jak najlepiej dezynfekować skrobaczki do języka i szczoteczki do zębów? Jednym ze sposobów jest moczenie przez 10 minut w roztworze wody z octem w proporcji 1:1. Jeszcze prostszą metodą jest włożenie szczoteczki lub skrobaczki na 1 minutę do mikrofalówki [15]. Dzięki dezynfekcji szczoteczki nie trzeba jej co chwilę wymieniać. Co ciekawe, jeśli chodzi o mikrofalówkę, nie wiadomo nawet do końca, z czego wynika tutaj jej skuteczność [15]. Wydawałoby się, że jest to kwestia sterylizacji pod wpływem wysokiej temperatury, ale po minucie w mikrofalówce szczoteczka jest ledwo ciepła. Tak czy inaczej, bakterie giną [15] ‒ to najważniejsze.

A co z bardziej wymyślnymi urządzeniami do czyszczenia języka? W ciągu ostatnich stu lat w USA opatentowano wiele pomysłowych wynalazków [16]. W końcu ile można zarobić na sprzedaży tanich skrobaczek z plastiku? I tak oto obecnie język czyścić można przy zastosowaniu ultradźwięków [17], wysokoobrotowego eżektora próżniowego [18], czy też urządzenia odsysającego [19] (czyli właściwie takiego jakby odkurzacza do języka). Niestety według specjalistów w dziedzinie stomatologii nie ma dowodów na to, że czyszczenie języka przy zastosowaniu urządzeń elektrycznych niesie za sobą jakiekolwiek dodatkowe korzyści [20]. A tak na marginesie, najprostsze z urządzeń do czyszczenia języka każdy z nas ma w swojej kuchni. Mowa tu mianowicie o zwykłej łyżce [21] ‒ trudno chyba o rozwiązanie mniej zaawansowane technologicznie, a mimo tego i tak skuteczne.

Źródło: nutritionfacts.org

[1] Faveri M, Hayacibara MF, Pupio GC, Cury JA, Tsuzuki CO, Hayacibara RM. A cross-over study on the effect of various therapeutic approaches to morning breath odour. J Clin Periodontol. 2006;33(8):555-60.
[2] Tribble GD, Angelov N, Weltman R, et al. Frequency of tongue cleaning impacts the human tongue microbiome composition and enterosalivary circulation of nitrate. Front Cell Infect Microbiol. 2019;9:39.
[3] Quirynen M, Avontroodt P, Soers C, Zhao H, Pauwels M, van Steenberghe D. Impact of tongue cleansers on microbial load and taste. J Clin Periodontol. 2004;31(7):506-10.
[4] Seerangaiyan K, Jüch F, Atefeh F, Winkel EG. Tongue cleaning increases the perceived intensity of salty taste. J Nutr Health Aging. 2018;22(7):802-4.
[5] Sigurdsson EL. Salt: a taste of death? Scand J Prim Health Care. 2014;32(2):53-4.
[6] GBD 2017 Diet Collaborators. Health effects of dietary risks in 195 countries, 1990-2017: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2017. Lancet. 2019;393(10184):1958-72.
[7] Kuo YW, Yen M, Fetzer S, Lee JD. Toothbrushing versus toothbrushing plus tongue cleaning in reducing halitosis and tongue coating: a systematic review and meta-analysis. Nurs Res. 2013;62(6):422-9.
[8] Outhouse TL, Al-Alawi R, Fedorowicz Z, Keenan JV. Tongue scraping for treating halitosis. Cochrane Database Syst Rev. 2006;(2):CD005519.
[9] Van der Sleen MI, Slot DE, Van Trijffel E, Winkel EG, Van der Weijden GA. Effectiveness of mechanical tongue cleaning on breath odour and tongue coating: a systematic review. Int J Dent Hyg. 2010;8(4):258-68.
[10] Casemiro LA, Martins CHG, de Carvalho TC, Panzeri H, Lavrador MAS, Pires-de-Souza F de CP. Effectiveness of a new toothbrush design versus a conventional tongue scraper in improving breath odor and reducing tongue microbiota. J Appl Oral Sci. 2008;16(4):271-4.
[11] Renvert S, Noack MJ, Lequart C, Roldán S, Laine ML. The underestimated problem of intra-oral halitosis in dental practice: an expert consensus review. Clin Cosmet Investig Dent. 2020;12:251-62.
[12] Zürcher A, Laine ML, Filippi A. Diagnosis, prevalence, and treatment of halitosis. Curr Oral Health Rep. 2014;1:279-85.
[13] Chérel F, Mobilia A, Lundgren T, et al. Rate of reformation of tongue coatings in young adults. Int J Dent Hyg. 2008;6(4):371-5.
[14] Beekmans DG, Slot DE, Van der Weijden GA. User perception on various designs of tongue scrapers: an observational survey. Int J Dent Hyg. 2017;15(4):e1-8.
[15] Spolidorio DMP, Tardivo TA, dos Reis Derceli J, et al. Evaluation of two alternative methods for disinfection of toothbrushes and tongue scrapers. Int J Dent Hyg. 2011;9(4):279-83.
[16] Christen AG, Swanson BZ. Oral hygiene: a history of tongue scraping and brushing. J Am Dent Assoc. 1978;96(2):215-9.
[17] Amaechi BT, Abdul Azees PA, Menon S, Kasundra H. In vitro evaluation of the effects of Ultrasound Tongue Scraper on bacteria and biofilm formation. J Investig Clin Dent. 2019;10(4):e12471.
[18] Bordas A, McNab R, Staples AM, Bowman J, Kanapka J, Bosma MP. Impact of different tongue cleaning methods on the bacterial load of the tongue dorsum. Arch Oral Biol. 2008;53 Suppl 1:S13-8.
[19] Rhyn S, Zürcher A, Ortiz V, Filippi A. The efficiency and acceptance of a suction tongue-cleaning device in adults. Swiss Dent J. 2020;130(4).
[20] Seemann R, Conceicao MD, Filippi A, et al. Halitosis management by the general dental practitioner–results of an international consensus workshop. J Breath Res. 2014;8(1):017101.
[21] Danser MM, Gómez SM, Van der Weijden GA. Tongue coating and tongue brushing: a literature review. Int J Dent Hyg. 2003;1(3):151-8.